ចក្រភពអូទ្រីស (ភាសាអូទ្រីស-អាល្លឺម៉ង់: Kaiserthum Oesterreich, អាចសរសេរបានថា Kaisertum Österreich) គឺជារដ្ឋមហាអំណាចជាតិចម្រុះមួយដែលមានទីតាំងភូមិសាស្រ្តនៅអឺរ៉ុបកណ្តាលចាប់ពីឆ្នាំ១៨០៤ដល់ឆ្នាំ១៨៦៧, រដ្ឋចក្រភពមួយនេះត្រូវបានប្រកាសបង្កើតដោយព្រះរាជាណាចក្រហាបស៍ប៊ឺកឫរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺក។ ចក្រភពអូទ្រីសគឺជារដ្ឋចក្រភពដែលជាប់លំដាប់ថ្នាក់លេខ៣ខាងចំនួនប្រជាជននៅទ្វីបអឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីចក្រភពរុស្ស៊ីនិងចក្រភពអង់គ្លេស។ ជាមួយនឹងរាជាណាចក្រព្រុស, ចក្រភពអូទ្រីសគឺជារដ្ឋមហាអំណាចធំទីពីរដែលស្ថិតនៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់។ យោងតាមការសិក្សាភូមិសាស្រ្ត, ចក្រភពនេះគឺជាចក្រភពដែលមានទឹកដីធំបំផុតទីបីនៅទ្វីបអឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីចក្រភពរុស្ស៊ីនិងចក្រភពបារាំងទីមួយ(៦២១,៥៣៨គីឡូម៉ែត្រការេ)។

ចក្រភពអូទ្រីស

Austrian Empire
១៨០៤–១៨៦៧
Flag of the Habsburg Monarchy.svg
ទង់
{{{coat_alt}}}
វរលញ្ចកររាជាធិរាជ
Anthem: Gott erhalte Franz den Kaiser
"ព្រះជាម្ចាស់ជួយសង្គ្រោះព្រះចៅអធិរាជហ្រ្វង់"
Austrian Empire (1815).svg
ចក្រភពអូទ្រីសក្នុងឆ្នាំ១៨១៥
Austrian Empire (Johnston, 1861).jpg
វិសាលភាពទឹកដីចក្រភពអូទ្រីស (ទសវត្សឆ្នាំ១៨៥០)
Status
Capital វីយែន
Common languages ភាសាអាល្លឺម៉ង់, ភាសាហុងគ្រី, ភាសាឆេក, ភាសាស្លូវ៉ាក, ភាសាប៉ូឡូញ, ភាសារូស៊ីន, ភាសាស្លូវេន, ភាសាក្រូអាត, ភាសាស៊ែរប៊ី, ភាសារ៉ូមានី, ភាសាលុមបាត, ភាសាវេនីស៊ា, ភាសាឡាឌីន, ភាសាអ៊ីតាលី, ភាសាអ៊ុយក្រែន
Religion
រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក
Government
អធិរាជ  
• ១៨០៤–១៨៣៥
ហ្រ្វង់ទី១
• ១៨៣៥–១៨៤៨
ហ៊្វែឌីណង់ទី១
• ១៨៤៨–១៨៦៧
ហ្វ្រង់ ហ្សូសែហ្វទី១
រដ្ឋមន្រ្តី-ប្រធានាធិបតេយ្យ  
• ១៨២១–១៨៤៨
ក្លេមីន វន មេទឹរនិច (ដំបូង)
• ១៨៦៧
Friedrich Ferdinand von Beust (ក្រោយ)
Legislature សភារាជាធិរាជ
សភាថ្នាក់ធំ
សភាតំណាងរាស្រ្ត
Historical era សតវត្សទី១៩
• ប្រកាសជាចក្រភព
១១ សីហា ១៨០៤
៦ សីហា ១៨០៦
៨ មិថុនា ១៨១៥
២០ តុលា ១៨៦០
១៤ មិថុនា ១៨៦៦
៣០ មីនា ១៨៦៧
Area
១៨០៤ ៦៩៨,៧០០ គ.ម (២៦៩,៧៧០ ម៉ាយ ក.)
Population
• ១៨០៤
២១,២០០,០០០
Currency
Preceded by
Succeeded by
ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ
សម្ដេចព្រះបរមរាជឱរសាធិរាជនៃអូទ្រីស
រាជវង្សហាបស៍ប៊ឺក
ចក្រភព អូទ្រីស-ហុងគ្រី

ព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រី, ដែលពេលនោះមានឈ្មោះថា Regnum Independens ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ថាប័នផ្ទាល់ខ្លួនដាច់ដោយឡែកពីចក្រភពអូទ្រីសទាំងមូល។ បន្ទាប់ពីអូទ្រីសបានចាញ់សង្គ្រាមអូទ្រីស-ព្រុសនៅឆ្នាំ១៨៦៦, កិច្ចព្រមព្រៀងអូទ្រីស-ហុងគ្រីឆ្នាំ១៨៦៧ត្រូវបានអនុម័តឡើង, ដោយព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រីនិងចក្រភពអូទ្រីសបានបញ្ចូលរួមគ្នាបង្កើតបានជាចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី

ប្រវត្តិសាស្រ្តកែប្រែ

កំណើននៃអំណាចជាតិនិយមដើម្បីបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកពីចក្រភពមហាអំណាចនៅសតវត្សទី១៩ គឺពិបាកនឹងប្រកែកណាស់, ដំណើរទាំងអស់នេះអាចនាំឱ្យមានការដួលរលំនូវរដ្ឋមហាអំណាចមួយចំនួន។ គុណសម្បត្តិរបស់ចក្រភពអូទ្រីសគឺទំហំទឹកដី, ប៉ុន្តែសម្រាប់គុណវិបត្តិវិញគឺមានច្រើនដូចជា ការប្រជែងដណ្តើមឯករាជ្យភាពពីរដ្ឋទាំង៤នៅក្នុងចក្រភពអូទ្រីស, អស្ថិរភាពខាងហិរញ្ញវត្ថុ, ប្រជាជនបានបែងចែកទៅជាជាតិសាសន៍និងនិយាយភាសាខុសៗគ្នាដែលក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃជាតិនិយមផ្សេងៗគ្នា។ ចក្រភពអូទ្រីសមានកម្លាំងទ័ពច្រើនហើយថែមទាំងមានបន្ទាយការពារច្រើនទៀតផង ប៉ុន្តែធនធានកងនាវាគឺមានតិចតួយណាស់ដែលបណ្តាលឱ្យអូទ្រីសគ្មានលទ្ធភាពបង្កើតទឹកដីអាណានិគមនៅក្រៅទ្វីបដូចមហាអំណាចអឺរ៉ុបដទៃទៀតទេ។ គុណសម្បត្តិមួយទៀតរបស់អូទ្រីសគឺមានអ្នកការទូតល្អ, ឧទាហរណ៍ លោកមេទឹរនិច(លោកជាមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ១៨០៩-១៨៤៨ និងជានាយករដ្ឋមន្រ្តីពីឆ្នាំ១៨២១-១៨៤៨)។

ពួកគេទាំងនោះបានប្រើយុទ្ធសាស្រ្តល្អៗសម្រាប់បន្តនូវអត្ថិភាពនៃចក្រភពមួយនេះដូចជា ផ្តល់នូវតុល្យភាពនៃកងកម្លាំងទ័ព, បង្កើនតំបន់ការពារនៅទូទាំងចក្រភពនិងរក្សាចក្រភពរបស់ហាបស៍ប៊ឺកនេះឱ្យបន្តដំណើរទៅមុខទៀតទោះជាកំពុងមានសង្គ្រាមជាមួយពួកតួគី(អូតូម៉ង់), បារាំង, រដ្ឋអ៊ីតាលីរួមថ្មី, និងព្រុសក៏ដោយហើយព្រមទាំងរក្សានូវមហិច្ឆតានៃប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិងសេចក្តីប្រាថ្នាជាតិនិយមដល់ជនជាតិនិងក្រុមផ្សេងៗនៅក្នុងចក្រភពនេះទៀតផង។ បន្ទាប់ពីការទទួលភាពបរាជ័យនៅក្នុងសង្គ្រាមអូទ្រីស-ព្រុសឆ្នាំ១៨៦៧, ចក្រភពអូទ្រីសត្រូវបានប្រែលិចជារូបរាងថ្មីគឺរដ្ឋរាជាធិបតេយ្យក្បាលពីរ, អូទ្រីស-ហុងគ្រី ដែលអត្ថិភាពរដ្ឋថ្មីនេះគឺមាននៅរហូតទាន់តែដល់ចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ។ ក្រោយពីសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយបានបញ្ចប់, រាជាណាចក្រហាបស៍ប៊ឺកត្រូវបានបែងចែកទៅជារដ្ឋឯករាជ្យថ្មីៗដែលគិតទៅតាមសញ្ញជាតិប្រជាជននៅតាមតំបន់។[២]

ការរកឃើញកែប្រែ

ការប្លាស់ប្តូររូបរាងទឹកដីចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅឯកិច្ចប្រជុំសមាជក្នុងទីក្រុងរ៉ាស្តាត(១៧៩៧-១៧៩៩)និងក្រុងរីជេនបឺក(១៨០១-១៨០៣)។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៨០៣, Imperial Recess (ភាសាអាល្លឺម៉ង់: Reichsdeputationshauptschluss) ត្រូវបានប្រកាសឡើងថារដ្ឋសាសនា(រដ្ឋសាសនា គឺជាឈ្មោះរដ្ឋមួយចំនួនធំដែលស្ថិតក្នុងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ-HRE)ត្រូវបានកាត់បន្ថយពីចំនួន៨១មកត្រឹម៣ ចំណែកឯបុរីរាជាធិរាជសេរីត្រូវបន្ថយពី៥១មកនៅត្រឹម៦វិញ។ វិធានការមួយនេះគឺបង្កើតឡើងដើម្បីជំនួសរដ្ឋធម្មនុញ្ញចាស់នៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ, ប៉ុន្តែការពិតគឺចង់ផ្តួលរលំចក្រភពនេះចោលទេ។ ដោយទទួលយកការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំនេះយកទៅពិចារណា, អធិរាជរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ, ហ្រ្វង់ទី២ បានបង្កើតងារថ្មីដែលមាននាមថាអធិរាជនៃអូទ្រីស, សម្រាប់ព្រះអង្គផ្ទាល់និងសម្រាប់អ្នកស្នងបន្ត។

នៅឆ្នាំ១៨០៤, អធិរាជចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ, ព្រះនាមហ្រ្វង់ទី២, ដែលទ្រង់ក៏ជាអ្នកនាំមុខមៃរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺក, បានរកឃើញចក្រភពអូទ្រីស។ ទ្រង់បានបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំជាផ្លូវការមួយសម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រហាបស៍ប៊ឺកថ្មីដែលរបៀបដឹកនាំគឺជារាជាធិបតេយ្យចម្រុះដែលបានអនុវត្តឡើងប្រហែលជាង៣០០ឆ្នាំមកហើយ។ ទ្រង់ធ្វើបែបនេះព្រោះដឹងថាចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋនឹងត្រូវដួលរលំក្នុងពេលឆាប់ៗនេះនិងម៉្យាងទៀតទ្រង់មិនចង់ឱ្យណាប៉ូឡេអុងទី១នៃបារាំងក្លាយជាអធិរាជថ្មីនោះទេ, ដែលក្នុងពេលថ្មីៗនេះដែរ, ណាប៉ូឡេអុងទើបតែទទួលងារជាអធិរាជនៃបារាំង; ទីបំផុត ហ្រ្វង់ទី១ ក៏បានបោះបង់ងារជាអធិរាជរ៉ូម៉ាំង-អាល្លឺម៉ង់ចោលក្នុងឆ្នាំ១៨០៦។ ដើម្បីការពាររាជវង្សអធិរាជរបស់ព្រះអង្គ, ទ្រង់បានចាប់អនុវត្តនូវរាជាធិបតេយ្យតំណពូជ(មានតែរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកទេដែលអាចមានសឹទ្ធិឡើងគ្រងរាជ្យបាន)។ ការងាររចនាសម្ព័ន្ធនិងទឹកដីចម្រុះ(ទឹកដីរបស់រាជាណាចក្រសហាបស៍ប៊ឺកគឺសម្បូរទៅដោយជាតិសាសន៍ខុសៗគ្នា)របស់ចក្រភពថ្មីនេះគឺមានស្ថានភាពស្រដៀងនឹងរាជាណាចក្រហាបស៍ប៊ឺកមុនឆ្នាំ១៨០៤។

ទាំងនេះត្រូវបានបង្ហាញជាពិសេសដោយស្ថានភាពរបស់ព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រី, ពេលនោះហុងគ្រីជាប្រទេសដែលមិនធ្លាប់ក្លាយជារដ្ឋសមាជិកក្នុងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋនោះទេហើយត្រូវគេចាត់ទុកជាអាណាចក្រដាច់ដោយឡែកពីអូទ្រីសទៀតផង(ទោះជាទឹកដីស្ថិតនៅក្នុងចក្រភពអូទ្រីសក្តី)—ស្ថានភាពដែលហុងគ្រីបានកំពុងស្ថិតនៅនេះគឺត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងមាត្រា X, ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញហុងគ្រីនៃឆ្នាំ១៧៩០ក្នុងអំឡុងពេលដែលរាជាធិបតេយ្យចម្រុះបានចាប់ផ្តើមដំណើរការឡើងហើយគេបានចាត់ទុកប្រទេសហុងគ្រីនាពេលនោះជា Regnum Independens។ កិច្ចការងារប្រទេសជាតិរបស់ហុងគ្រីគឺត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ថាប័នខ្លួនផ្ទាល់ដូចពីមុនដែរ។ ដូចច្នេះហើយ ស្ថាប័នរាជាធិរាជរបស់អូទ្រីសមិនអាចជះឥទ្ធិពលអ្វីដល់រដ្ឋាភិបាលនិងប្រជាជនហុងគ្រីបាននោះទេ។[៣][៤][៥]

ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋក៏ត្រូវបានដួលរលំនិងត្រូវរំលាយចោលដោយចក្រភពបារាំងបន្ទាប់ពីបារាំងវាយចូលចក្រភពនេះទាំងមូលក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨០៥។ នៅថ្ងែទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៨០៥, កងទ័ពបារាំងរបស់អធិរាជណាប៉ូឡេអុងបានយកឈ្នះលើទ័ពអូទ្រីសដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ Karl Mack von Leiberich នៅក្បែរក្រុងអូម (Ulm), កងទ័ពអូទ្រីសប្រមាណ២០,០០០នាក់ជាមួយនឹងកាំភ្លើងធំមួយចំនួនត្រូវធ្លាក់នៅក្នុងកណ្តាប់ដៃបារាំង។ ណាប៉ូឡេអុងក៏ទទួលបានជ័យជម្នះម្តងទៀតនៅក្នុងសមរភូមិអូស្ទ័រលីត(Austerlitz)នៅថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៥ដដែល, ដូចនេះហើយ អធិរាជហ្រ្វង់នៃអូទ្រីសក៏ត្រូវបង្ខំចរចាកិច្ចសន្តិភាពជាមួយបារាំងចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ដល់ទី៦ ខែធ្នូ, នៅក្នុងកិច្ចចរចានេះ, ហ្រ្វង់ក៏បានស្នើរបារាំងពីយុទ្ធសន្តិភាពផងដែរ។

ជ័យជម្នះរបស់បារាំងបានជំរុញអ្នកគ្រប់គ្រងលើតំបន់រាជាធិរាជមួយចំនួនចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយបារាំងដើម្បីការពារឯករាជ្យភាពរបស់អាណាចក្ររបស់ពួកគេពីការឈ្លានពានរបស់បារាំង។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨០៥, ព្រះអង្គ Maximilian IV Joseph, ដែលទ្រង់ជា prince-elector និងជាឌុកនៃបាវ៉ារៀបានប្រកាសខ្លួនទ្រង់ថាជាស្តេចថ្មីនៃបាវ៉ារៀ បន្ទាប់មកហ្រ្វេឌឺរិចទី៣ក៏បានប្រកាសខ្លួនក្លាយជាស្តេចនៃវ៉ើថេនបឺក។ សាល ហ្រ្វេឌឺរិច, Margrave នៃបាដិន ទ្រង់បានទទួលងារជា Grand Duke នៃបាដិននៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ, រដ្ឋខាងលើទាំងអស់នោះក៏បានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តនឹងបារាំង។ សន្ធិសញ្ញាប្រេសបឺករវាងបារាំងនិងអូទ្រីសត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ, បានឃើញអូទ្រីសត្រូវបាត់បង់ទឹកដីនៅអាល្លឺម៉ង់មួយចំនួនធំទៅឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់បារាំង។

អធិរាជហ្រ្វង់ទី២បានយល់ឃើញថាសន្ធិសញ្ញាប្រេសបឺកនេះគឺជាភាពដ៏គួរអោយអាម៉ាសមួយដោយការចុះសន្ធិសញ្ញាមួយនេះគឺមានន័យថាចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋដែលមានអាយុកាលជាង១០០០ឆ្នាំនឹងត្រូវបានដួលរលំ, រដ្ឋទាំងប៉ុន្មាននៅក្នុងចក្រភពនេះត្រូវបានអធិរាជណាប៉ូឡេអុងរៀបចំឡើងវិញដោយបូករដ្ឋទាំងនោះបញ្ចូលគ្នាឱ្យក្លាយជារដ្ឋថ្មីៗមួយចំនួនដែលបង្កើតបានជាទឹកដីអាល្លឺម៉ង់សព្វថ្ងៃ, ទាំងអស់នេះក៏បានបន្ថយឥទ្ធិពលនិងអំណាចរបស់ចក្រភពអូទ្រីសមកលើអាល្លឺម៉ង់ដែរ។ ដូចជាបានរៀបរាប់ខាងលើហើយ, រដ្ឋបាវ៉ារៀ, វ៉ើថេនបឺក, និងបាដិន ដែលធ្លាប់ជារដ្ឋដ៏ជិតស្និតជាមួយអូទ្រីសត្រូវក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់បារាំងទាំងបី។

នៅថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨០៦, សហព័ន្ធរ៉ាំងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានរដ្ឋអធិបតេយ្យចំនួន១៦នៅក្នុងសហព័ន្ធថ្មីនេះ, ដោយមានឥទ្ធិពលពីបារាំង, សហព័ន្ធថ្មីនេះគឺត្រូវគេបានចាត់ទុកថាជារដ្ឋជំនួសចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨០៦, សម្បីតែហ្រ្វង់ក៏ទទួលស្គាល់នូវភាពអធិបតេយ្យនៃសហព័ន្ធថ្មីនេះដែរហើយបានប្រកាសនូវការរំលាយនៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋចោលទៀតដោយទ្រង់មិនចង់ឱ្យណាប៉ូឡេអុងក្លាយជាអធិរាជថ្មីនៃចក្រភពមួយនេះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងនេះមិនត្រូវបានទទួសស្គាល់ដោយហ្ស៊កទី៣នៃចក្រភពអង់គ្លេសទេដែលទ្រង់មានងារជាអេឡិចទ័រនៃហានណូវ័រហើយក៏ត្រូវបាត់បង់ទឹកដីហានណូវ័រនិងតំណែងនេះទៅបារាំងដោយសារតែសន្ធិសញ្ញាប្រេសបឺកដែរ។ អំណះអំណាងរបស់ហ្ស៊កក៏ត្រូវបានដោះស្រាយដោយការបង្កើតព្រះរាជាណាចក្រហានណូវ័រដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយក្សត្រស្នងរបស់ហ្ស៊កគឺម្ចាស់ក្សត្រីវ៉ិចតូរាហើយក្រោយមកក៏បានបែកទៅជាគ្រួសាររាជវង្សអង់គ្លេសនិងហានណូវ័រផ្សេងៗគ្នា។

សម័យមេទឹរនិចកែប្រែ

 
ការជួបជុំគ្នារវាងព្រះអង្គម្ចាស់នៃស្វាសេនបឺកនិងព្រះមហាក្សត្ររុស្ស៊ី, អូទ្រីស និងព្រុសក្រោយពីសមរភូមិលែបស៊ីក, ឆ្នាំ១៨១៣

លោកក្លេវីន វន មេទឹរនិចបានក្លាយជាមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសរបស់អូទ្រីសក្នុងឆ្នាំ១៨០៩, លោកក៏បានកាន់តំណែងជាអធិការបតីរដ្ឋពីឆ្នាំ១៨២១ដល់ឆ្នាំ១៨៤៨ផងដែរ។ គេបានសំដៅទៅចន្លោះឆ្នាំ១៨១៥-១៨៤៨ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តអូទ្រីសថា"យុគសម័យមេទឹរនិច"។[៦] ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច, លោកមេទឹរនិចបានគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់អាណាចក្រហាបស៍ប៊ឺកហើយកិច្ចការរបស់លោកនីមួយៗបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់គ្រប់នយោបាយទូទាំងទ្វីបអឺរ៉ុបទៀតផង។ មេទឹរនិចត្រូវបានគេស្គាល់ភាគច្រើនដោយសារតែទស្សនៈអភិរក្សនិយមនិងវិធីសាស្រ្តរបស់លោកក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយ, គោលនយោបាយរបស់លោកមេទឹរនិចគឺប្រឆាំងនឹងពួកបដិវត្តន៍និងពួកសេរីនិយម។[៧] តាមគំនិតរបស់លោក, សេរីនិយមនេះហើយគឺជាទម្រង់ដែលអាចនាំឱ្យមាននូវការធ្វើបដិវត្តន៍។[៨] លោកមេទឹរនិចក៏បានយល់ដែរថាមានតែរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការប៉ុណ្ណោះទេដែលជារដ្ឋាភិបាលត្រឹមត្រូវសម្រាប់ចក្រភពអូទ្រីស។[៩] គំនិតរបស់មេទឹរនិចខាងលើនេះបានផ្តល់ឥទ្ធិពលយ៉ាងច្រើនដល់គោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងពួកបដិវត្តន៍របស់លោកដើម្បីបន្តអត្ថិភាពរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកនៅក្នុងអឺរ៉ុប។ លោកមេទឹរនិចគឺជាអ្នកការទូតម្នាក់ដែលអនុវត្តតុល្យភាពអំណាច។[១០] គោលនយោបាយការបរទេសរបស់លោកគឺចង់រក្សាលំនឹងនយោបាយអន្តរជាតិដើម្បីការពារអំណាចនិងឥទ្ធិពលរបស់រាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកក្នុងកិច្ចការងារអន្តរជាតិ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនិចបានបញ្ចប់, លោកមេទឹរនិចគឺជាប្រធានស្ថាបត្យករនៃកិច្ចប្រជុំសមាជក្រុងវីយែនឆ្នាំ១៨១៥។ ចក្រភពអូទ្រីសគឺជារដ្ឋដែលទទួលបានផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងគេនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសមាជនេះដែលបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយនឹងអង់គ្លេស, ព្រុស, និងរុស្ស៊ីដែលបានបង្កើតចេញជាសម្ព័ន្ធមិត្តចត្វាគុណ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ, អូទ្រីសក៏ទទួលបានទឹកដីថ្មីពីកិច្ចប្រជុំសមាជក្រុងវីយែនដែរ, ឥទ្ធិពលរបស់អូទ្រីសបានលាតសន្ធឹងទៅភាគខាងជើងតាមសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់និងចូលទៅក្នុងអ៊ីតាលីទៀតផង។ ដោយសារតែសមាជក្រុងវីយែននេះហើយដែលបានធ្វើឱ្យអូទ្រីសក្លាយជារដ្ឋផ្តាច់មុខគេនៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ថ្មីនេះ។ ក្រោយពីការប្រជុំសមាជ, មេដឹកនាំមហាអំណាចធំៗទូទាំងអឺរ៉ុបបានយល់ស្របនឹងគ្នាក្នុងការធ្វើកិច្ចប្រជុំនៅពេលខាងមុខទៀតស្តីពីដំណោះស្រាយនៃជម្លោះឫបដិវត្តិនាពេលអនាគត។ ដោយសារតែលោកមេទឹរនិចមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសមាជ, ដូចនេះ កិច្ចការប្រជុំសមាជទាំងអស់នោះគេក៏បានហៅវាថា"កិច្ចប្រជុំមេទឹរនិច"។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកមេទឹរនិចដែលជាមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសអូទ្រីស, សមាជប្រជុំក្រោយៗគឺនឹងត្រូវបានធ្វើការប្រជុំគ្នាដើម្បីដោះស្រាយកិច្ចការបរទេសនោអឺរ៉ុប។ សមាជទាំងអស់នោះរួមមានដូចជា សមាជអិច-ឡា-ឆាបែល(១៨១៨), សមាជឆាលបាត(១៨១៩), Troppau(១៨២០), Laibach(១៨២១) និង Verona(១៨២២)។ គោលដៅនៃកិច្ចប្រជុំមេទឹរនិចទាំងអស់នេះគឺចង់រក្សាលំនឹងនយោបាយរបស់ប្រទេសមហាអំណាចអឺរ៉ុប, និងទប់ស្កាត់ការប៉ងធ្វើបដិវត្តិន៍ទម្លាក់ពួកមហាអំណាចទាំងនោះ។ គោលដៅមួយទៀតនៃកិច្ចប្រជុំនេះគឺចង់ដោះស្រាយនូវបញ្ហានិងជម្លោះដោយមិនចាំបាច់ប្រើអំពើហិង្សាឫកម្លាំងយោធា។ ដោយការជួបប្រជុំនិងការចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអូទ្រីសពីសំណាក់មហាអំណាចអឺរ៉ុបដែលព្រះមហាក្សត្រនៃមហាអំណាចទាំងនោះនិងអូទ្រីសមានចំណាប់អារម្មណ៍ដូចគ្នាក្នុងការរក្សាទិសដៅនៃនយោបាយអភិរក្ស, ដូច្នេះ ទាំងអស់នេះបានធ្វើឱ្យមេទឹរនិចអាចពង្រីកឥទ្ធិពលអូទ្រីសចូលទៅក្នុងនយោបាយអឺរ៉ុបបានដោយងាយ។ ម៉្យាងទៀត, មេទឹរនិចបានផ្សព្វផ្សាយពីភាពភ័យខ្លាចរបស់លោកអំពី'បដិវត្តិន៍'ទៅមហាអំណាចអឺរ៉ុបទាំងអស់នោះ, ដែលអាចធ្វើឱ្យលោកអាចសម្រេចបាននូវសន្តិសុខពេញលេញនិងភាពលេចធ្លោជូនទៅឱ្យរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺក។

នៅអំឡុងសម័យមេទឹរនិចនេះ, សកម្មភាពបះបោររបស់ពួកជាតិនិយមនៅទិសនិរតី(សព្វថ្ងៃនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីតាលី)ត្រូវបានបង្ក្រាបដោយប្រើពលកម្លាំង។ នៅក្នុងប្រទេស, លោកមេទឹរនិចបានអនុវត្តិគោលនយោបាយស្រដៀងនឹងខាងលើនេះដើម្បីបំបាត់ពួកបដិវត្តិនិងអ្នកសេរីនិយម។ គាត់បានអនុវត្តច្បាប់ឆាលបាតនៃឆ្នាំ១៨១៩, ដែលប្រើការត្រួតពិនិត្យរបៀបអប់រំយ៉ាងតឹងរឹង, និយាយថ្លែងប្រកាសជាសាធារណៈអំពីភាពអស្ចារ្យនៃការដឹកនាំរបស់រាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកដើម្បីកាត់បន្ថយគំនិតបដិវត្តិនិងជាតិនិយម។ មេទឹរនិចថែមទាំងប្រើវិធីសាស្រ្តចារកម្មសម្ងាត់ទៀតផងដើម្បីកម្ចាត់សកម្មភាពវឹកវរនិងភាពអាណាធិបតេយ្យដែលនាំឱ្យមានគំនិតរិះគន់ដល់រាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកផ្ទាល់។

លោកមេទឹរនិចបានប្រតិបត្តិការងារលោកដោយសេរីទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយការបរទេសក្រោមរជ្ជកាលអធិរាជហ្វ្រង់ទី២, ហ្រ្វង់បានចូលទីវង្គតនៅឆ្នាំ១៨៣៥, ដែលជាពេលដែលឥទ្ធិពលរបស់មេទឹរនិចត្រូវចាប់ផ្តើមអោនថយនៅក្នុងចក្រភពអូទ្រីស។ រជ្ជទាយាទរបស់ហ្វ្រង់គឺបុត្ររបស់ព្រះអង្គព្រះនាមហ៊្វែឌីណង់ទី១ប៉ុន្តែគួរឱ្យអភ័ព្វ ព្រះអង្គបានទទួលរងនូវពិការភាពខាងបញ្ញា(ឫអាចនិយាយងថា'អសម្មតភាពខាងបញ្ញា')។ ការឡើងគ្រងរាជរបស់ហ៊្វែឌីណង់បានរក្សានូវការសោយរាជបន្តដោយគ្រួសាររាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកមែនប៉ុន្តែព្រះអធិរាជហ៊្វែឌីណង់មិនមានសម្មតភាពអ្វីទេក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិ។ ភាពជាអ្នកដឹកនាំនៃចក្រភពអូទ្រីសត្រូវបានផ្ទេរទៅក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋដែលមានដូចជាលោកមេទឹរនិច, ប្អូនប្រុសព្រះអធិរាជហ្រ្វង់ព្រះនាមព្រះអង្គម្ចាស់ល្វី, និងលោក Franz Anton Kolowrat ដែលក្រោមមកបានក្លាយជារដ្ឋមន្រ្តីដំបូងនៃចក្រភពអូទ្រីស។ បដិវត្តិន៍នៃឆ្នាំ១៨៤៨នៅក្នុងចក្រភពអូទ្រីសបានបង្ខំឱ្យលោកមេទឹរនិចលាលែងចេញពីតំណែងរបស់គាត់។ មេទឹរនិចត្រូវបានគេចងចាំជានិច្ចដោយសារតែភាពជោកជ័យរបស់លោកក្នុងការរក្សាស្ថានការប្រទេសឱ្យមានលំនឹងនិងដោយសារបានពង្រីកឥទ្ធិពលរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺកទៅក្នុងកិច្ចការងារអន្តរជាតិ។ ក្រោយៗមក គ្មានមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសណាបានដើរតាមគោលនយោបាយរបស់មេទឹរនិចទេហើយអូទ្រីសក៏លែងសូវមានឥទ្ធិពលអ្វីនៅក្នុងកិច្ចការងារអឺរ៉ុបទៀតដែរ។

អ្នកប្រវត្តិវិទូជាច្រើនតែងចងចាំសម័យមេទឹរនិចថាជាពេលវេលាដែលស្ងាត់ស្ងៀមមួយគឺ: អូទ្រីសមិនបានមានជម្លោះសង្គ្រាមអ្វីទេនិងព្រមទាំងគ្មានការកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុងមូលវិវដ្តអ្វីថែមទៀតផង។[១១] មានអ្នកខ្លះទៀតគេគិតថាសម័យនោះគឺជាសម័យដែលសេដ្ឋកិច្ចអូទ្រីសកំពុងលូតលាស់រីកចម្រើននិងព្រមទាំងជាពេលដែលសម្បូរទៅដោយវិបុលភាពផងដែរ។[១១] ចំនួនប្រជាជនអូទ្រីសបានកើនឡើងរហូតទៅដល់៣៥.៧លាននាក់ឯណោះនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៤៨, ការរីកឡើងនៃទំហំទីប្រជុំជនត្រូវបានកើតឡើងដែលគេបានឃើញថាចំនួនប្រជាជនក្នុងទីក្រុងវីយែនបានកើនឡើងទៅដល់ចំនួន៤០០,០០០នាក់។ នៅអំឡុងសម័យមេទឹរនិចនោះផងដែរ, ចក្រភពអូទ្រីសបានរក្សានូវស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចហើយថវិកាជាតិក៏បានកើនឡើង, ទោះជាត្រូវរងនូវឱនភាពដ៏ធំមួយបន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនីកក៏ដោយ។[១២]

បដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៨៤៨កែប្រែ

ចាប់ពីខែមីនានៃឆ្នាំ១៨៤៨ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨៤៩, ចក្រភពអូទ្រីសត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយបដិវត្តន៍មួយចំនួន, ដែលភាគច្រើនជាងការបះបោររបស់ពួកជាតិនិយម។ ក្រៅពីនេះ, អ្នកប្រកាន់ខ្សែគំនិតសេរីនិយមនិងព្រមទាំងសង្គមនិយមផងបាននាំគ្នាប្រឆាំងការអភិរក្សនិយមរបស់ចក្រភពអូទ្រីសដែលបានអនុវត្តជាយូរអង្វែងមកហើយ។ ទោះបីជាគំនិតបដិវត្តភាគច្រើនត្រូវបានទទួលបរាជ័យក៏ដោយ, តែបដិវត្តទាំងអស់នោះក៏បានផ្តល់ការផ្លាស់ប្តូរខ្លះៗដែរ។ កំណែទម្រង់ធំៗក្រោយពីការធ្វើបដិវត្តទាំងនោះមានដូចជាការលុបបំបាត់ Serfdom(ជាសភាពដែលកសិករកម្មករស្ថិតនៅក្នុងរបបសក្តិភូមិនិយម), ការលុបចោលនៃការត្រួតពិនិត្តតឹងរឹងនិងពាក្យសន្យាដែលធ្វើឡើងដោយអធិរាជហ៊្វែឌីណង់ទី១ថានឹងអនុម័តច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅទូទាំងប្រទេស។

សម័យបាកកែប្រែ

បន្ទាប់ពីព្រះអង្គម្ចាស់ ហ្វីលិចនៃស្វាសេនបឺកបានចូលទិវង្គតក្នុងឆ្នាំ១៨៥២, មន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃម្នាក់ឈ្មោះបារ៉ន អាឡិចសាន់ដឺ វន បាកបានតម្រូវគោលនយោបាយថ្មីយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងអូទ្រីសនិងហុងគ្រី។ បាកបានធ្វើមជ្ឈការអាជ្ញាធររដ្ឋបាលសម្រាប់ចក្រភពអូទ្រីស, ប៉ុន្តែលោកក៏បានគាំទ្រគោលនយោបាយប្រតិកិរិយាដែរ, ដែលបានកាត់បន្ថយសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅក្នុងប្រទេស។ ក្រោយមក, លោកក៏បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃនយោបាយផ្តាច់ការ(ឫ Klerikalabsolutist)។ ពេលវេលាឫសម័យនេះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអូទ្រីសត្រូវបានគេស្គាល់ថាយុគសម័យផ្តាច់ការបែបថ្មីឫភាពផ្តាច់ការរបស់បាក។

 
អធិរាជអូទ្រីស ហ្វ្រង់ ហ្សូសែហ្វ ជាមួយនឹងទាហានព្រះអង្គនៅSolferino, ១៨៥៩

នៅក្នុងសម័យនេះ, នៅក្នុងពន្ធនាគារគឺសម្បូរទៅដោយអ្នកទាក់ទងនឹងនយោបាយជាច្រើននាក់ដូចជា អ្នកសារព័ត៌មាននិងអ្នកនិពន្ធជនជាតិឆេកម្នាក់ឈ្មោះ Karel Havlíček Borovský ដែលត្រូវរដ្ឋាភិបាលនិរទេសដោយបង្ខំទៅប៊្រីកសិន(Brixen)។ ការធ្វើនិរទេសនេះបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពលោកជាទម្ងន់ដែលក្រោយមកលោកក៏បានស្លាប់ភ្លាមៗតែម្តង។ មរណភាពរបស់ Borovský បានផ្តល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏អាក្រក់ទៅឱ្យលោកបាកដោយប្រជាជនឆេក ដែលក្រោយមកបាននាំឱ្យមានចលនាជាតិនិយមឆេកកើតឡើង។

ទោះជាយ៉ាងណា, ទស្សនៈមនោគមវិជ្ជាបន្ធូរបន្ថយ(មិនតឹងរឹង)របស់លោក(ក្រៅពីគំនិតផ្តាច់ការបែបថ្មី)បាននាំឱ្យសេរីភាពនៃសេដ្ឋកិច្ចកើនឡើងយ៉ាងខ្ពស់នៅក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៨៥០។ របៀបរបបកាតព្វកិច្ចផ្ទៃក្នុងប្រទេសចាស់ត្រូវបានលុបបំបាត់ហើយជំនួសដោយរបៀបថ្មី, ហើយកម្មករកសិករត្រូវបានរំដោះចេញពីកាតព្វកិច្ចសក្តិភូមិរបស់ពួកគេ។[១៣]

ដោយមានឋានៈជាប្រទេសនាំមុខគេនៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់, អូទ្រីសបានស្មាកចិត្តចូលប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមស្លេវីក(Schleswig)លើកទីមួយ(១៨៤៨–១៨៥០)។

សាឌីនាបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយនឹងបារាំងដើម្បីវាយដណ្តើមព្រះរាជាណាចក្រលុំបាតឌី-វីនេស៊ាដែលជារដ្ឋដ៏សំខាន់មួយរបស់ចក្រភពអូទ្រីស។ អូទ្រីសក៏ទទួលបរាជ័យនៅក្នុងជម្លោះសង្គ្រាមនេះក្នុងឆ្នាំ១៨៥៩ហើយបានប្រគល់រដ្ឋលុំបាតទៅឱ្យរដ្ឋអ៊ីតាលីបន្ទាប់ពីចុះសន្ធិសញ្ញាVillafranca និងសន្ធិសញ្ញាZürich។[១៤]

ក្រោយឆ្នាំ១៨៥៩កែប្រែ

រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃឆ្នាំ១៨៦១បាននាំឱ្យកើតមាននូវសភាជាន់ខ្ពស់(House of Lord/Herrenhaus)និងសភាតំណាងរាស្រ្ត(House of Deputies/Abgeordnetenhaus), ប៉ុន្តែទាំងអស់នេះមិនបានធ្វើឱ្យព្រះអធិរាជនិងគ្រួសាររាជវង្សទ្រង់ពេញព្រះទ័យនោះទេ។

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមលើកទីពីរជាមួយនឹងដាណឺម៉ាកក្នុងឆ្នាំ១៨៦៤, តំបន់ហូលស្តែនក៏បានក្លាយជាទឹកដីអូទ្រីស, និងតំបន់ស្លេសវីកនិងលូអេនបឺកក៏បានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រុស, តែទោះបីជាយ៉ាងណា បញ្ហាផ្ទៃក្នុងនៅតែបន្តមានដដែល។[១៥] មន្រ្តីសភាជាន់ខ្ពស់បានជំនួសសភាតំណាងរាស្រ្តចូលទៅក្នុងខេត្តចំនួន១៧, ឯប្រជាជននៅតំបន់ហុងគ្រីចង់បានស្វ័យភាពផ្ទាល់ខ្លួន, ចំណែកឯប្រជាជននៅតំបន់ Venetia បានចង់ផ្តាច់ខ្លួនចេញពីអូទ្រីសហើយចូលទៅក្នុងអ៊ីតាលីវិញ។

ក្រោយពីអូទ្រីសបានចាញ់សង្គ្រាមអូទ្រីស-ព្រុសនៃឆ្នាំ១៨៦៦, សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ក៏ត្រូវបានរំលាយចោល។ កិច្ចព្រមព្រៀងអូទ្រីស-ហុងគ្រីនៃឆ្នាំ១៨៦៧ក៏ត្រូវបានអនុម័តឡើង, ដោយបានសម្រេចនូវកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ, ព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រីនិងចក្រភពអូទ្រីសដែលធ្លាប់មានអង្គភាពពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នាបានបូកបញ្ចូលរួមគ្នាដើម្បីបង្កើតជារបបរាជានិយមក្បាលពីរ, គឺចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី

គោលការនយោបាយបរទេសកែប្រែ

 
លោកមេទឹរនិចជាមួយនឹងលោក Wellington, Talleyrand និងអ្នកការទូតអឺរ៉ុបផ្សេងទៀតនៅឯ កិច្ចប្រជុំសមាជក្រុងវីយែន, ឆ្នាំ១៨១៥

សង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនីកបានចូលមកត្រួតត្រាលើគោលនយោបាយការបរទេសអូទ្រីសទាំងមូលពីឆ្នាំ១៨០៤ដល់ឆ្នាំ១៨១៥។ គេបានចាត់ទុកកងកម្លាំងទ័ពអូទ្រីសនៅក្នុងសង្គ្រាមនេះជាកម្លាំងទ័ពដ៏ខ្លាំងក្លាជាងគេបំផុតដែលបារាំងត្រូវប្រឈមមុខជាមួយ។ បន្ទាប់ពីព្រុសបានចុះសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពជាមួយបារាំងនៅថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ១៧៩៥មក, អូទ្រីសត្រូវបានក្លាយជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលត្រូវទទួលរ៉ាប់រងទៅលើសង្គ្រាមជាមួយបារាំងណាប៉ូឡេអូនីកអស់រយៈពេលជាងដប់ឆ្នាំ។ ទាំងនេះបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចអូទ្រីសចុះខ្សោយជាខ្លាំង, ដែលបណ្តាលឱ្យប្រជាជនជាច្រើនបាននាំគ្នាប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល។ ក្រោយមក, ព្រះចៅអធិរាជហ្រ្វង់ទី២ក៏បានបដិសេដមិនយល់ស្របរាល់គំនិតទាំងអស់ដែលប្រឆាំងនឹងបារាំង ប៉ុន្តែម៉្យាងទៀតវិញ, ហ្រ្វង់ទី២ ទ្រង់បានកំពុងតែចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផ្នែកយោធាដ៏សម្ងាត់មួយជាមួយចក្រភពរុស្ស៊ីក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៨០៤, ដើម្បីសងសឹកទៅនឹងបារាំងវិញបើមានឱកាស។ កិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់មួយនេះគឺបានធ្វើដើម្បីធានានូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងករណីបើមានសង្គ្រាមថ្មីប្រឆាំងនឹងបារាំងកើតឡើង។[១៦]

ការមិនស្ម័កចិត្តរបស់ចក្រភពអូទ្រីសក្នុងការចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមសម្ព័ន្ធភាពទី៣បានធ្វើឱ្យអង់គ្លេសមានការស្ទាក់ស្ទើរយ៉ាងខ្លាំង; ក្រោយមក, អង់គ្លេសក៏ទទួលបានសម្រេចក្នុងការបញ្ចុះបញ្ចូលអូទ្រីសឱ្យចូលទៅក្នុងសង្គ្រាមបន្ទាប់ពីមានការឧបត្ថមដ៏ធំពីចក្រភពអង់គ្លេសផ្ទាល់, ក៏ប៉ុន្តែអូទ្រីសក៏បានដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមម្តងទៀតបន្ទាប់ពីទទួលបរាជ័យនៅក្នុងចម្បាំងអូស្ទ័រលីត។ ទោះបីជាថវិកាជាតិរបស់អូទ្រីសត្រូវបានចំណាយភាគច្រើនទៅលើសង្គ្រាមហើយទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិត្រូវបានកាត់បន្ថយមែនក្តី ប៉ុន្តែសន្ធិសញ្ញាប្រេសបឺកបានផ្តល់ពេលវេលាច្រើនសម្រាប់ឱ្យអូទ្រីសពង្រឹងកម្លាំងទ័ពនិងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ។ លើសពីនេះទៀត, មហិច្ឆតារបស់សម្ដេចព្រះបរមរាជឱរសាធិរាជព្រះនាម Johann Philipp von Stadion មិនដែលលះបង់នូវគោលគំនិតបន្តសង្គ្រាមជាមួយបារាំងនោះទេ។

 
ចក្រភពអូទ្រីសក្នុងឆ្នាំ១៨១២

ព្រះបរមរាជឱរសាធិរាជព្រះនាមសាលនៃអូទ្រីសបានបម្រើការជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាផ្នែកសង្គ្រាមនិងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពអូទ្រីស, ទ្រង់បានរៀបចំកំណែទម្រង់ទ័ពដើម្បីត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមបន្ត។ មន្រ្តីក្រសួងការបរទេសអូទ្រីស, លោក Johann Philipp von Stadion បានប្រឆាំងនិងស្អប់អធិរាជណាប៉ូឡេអុងត្រង់ថាទ្រង់បានរឹបអូសយកទ្រព្យសម្បត្តិលោកនៅឯបារាំងទាំងអស់។ លើសពីនេះទៅទៀត, ព្រះមហេសីទី៣របស់អធិរាជហ្រ្វង់ទី២, ព្រះនាម Maria Ludovika បានយល់ស្របជាមួយលោក Johann ក្នុងការផ្តើមសង្គ្រាមថ្មី។ លោកក្លេមីន វន មេទឹរនិច, ដែលកំពុងនៅទីក្រុងប៉ារីសបានឱ្យមេដឹកនាំអូទ្រីសអំពាវនាវនិងពិចារណាឱ្យអស់ពីចិត្តសិនមុននឹងប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយបារាំង។ ភាពបរាជ័យរបស់កងទ័ពបារាំងនៅឯសមរភូមិបៃលិន(Bailén)ក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញនៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨០៨, គឺជាថ្ងៃដែលអូទ្រីសបានប្រកាសសង្គ្រាមមកលើបារាំងម្តងទៀត។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨០៩, កងកម្លាំងយោធាអូទ្រីសប្រហែល១៧០,០០០នាក់បានវាយចូលទៅក្នុងរដ្ឋរណបរបស់បារាំងគឺរដ្ឋបាវ៉ារៀ[១៧]

ទោះបីមានការទទួលបរាជ័យជាច្រើនលើកច្រើនសារនិងព្រមទាំងបានបាត់បង់ទឹកដីដោយសារសង្គ្រាមមែន ប៉ុន្តែអូទ្រីសបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការយកឈ្នះលើណាប៉ូឡេអុងនៅក្នុងចម្បាំងឆ្នាំ១៨១៣-១៤។ អូទ្រីសបានចូលរួមក្នុងការឈ្លានពានបារាំងជាលើកទីពីរដើម្បីទម្លាក់ណាប៉ូឡេអុងចេញពីតំណែងហើយក៏បានរំដោះអ៊ីតាលីខាងត្បូងចេញពីរបបរបស់មូរ៉ាតផងដែរ។

រយៈពេលចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនីកបានបង្ហាញពីឥទ្ធិពលដ៏ធំសម្បើមរបស់លោកមេទឹរនិចមកលើគោលនយោបាយការបរទេសក្នុងចក្រភពអូទ្រីស។ ដំបូងឡើយលោកមេទឹរនិចបានគាំទ្រសម្ព័ន្ធភាពរវាងអូទ្រីសនឹងបារាំងដោយបានរៀបចំអភិសេយរវាងអធិរាជណាប៉ូឡេអុងនិងបុត្រីរបស់ហ្រ្វង់គឺព្រះនាងម៉ារី-ល្វី, ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុងចម្បាំងឆ្នាំ១៨១២, លោកមេទឹរនិចបានដឹងថារបបណាប៉ូឡេអុងគឺកំពុងផ្តល់ភាពអន្តរាយដល់អឺរ៉ុបនិងមិនងាយនឹងដួលរលំស្រួលៗនោះទេហើយក្រោយមកលោកក៏បាននាំអូទ្រីសឱ្យប្រកាសសង្គ្រាមទៅលើបារាំង។ ឥទ្ធិពលរបស់មេទឹរនិចនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសមាជវីយែនគឺគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ណាស់សម្រាប់ប្រវត្តិវិទូហើយក្រោយពីកិច្ចប្រជុំនេះលោកមិនមែនក្លាយជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃរដ្ឋបុរសតែមួយនៅអឺរ៉ុបនោះទេប៉ុន្តែលោកក៏បានក្លាយជាបុគ្គលដ៏សំខាន់ម្នាក់មួយទៀតផងនៅក្នុងចំណោមេដឹកនាំចក្រភពអូទ្រីសទាំងអស់រហូតដល់ឆ្នាំ១៨៤៨, ដែលជាឆ្នាំនៃបដិវត្តិន៍—និងជាឆ្នាំដែលលទ្ធសេរីនិយមកំពុងកើនឡើនដែលធ្វើឱ្យឥទ្ធិពលរបស់លោកក្នុងនយោបាយអូទ្រីសត្រូវធ្លាក់ចុះ។ ក្រោយពីកិច្ចប្រជុំសមាជវីយែន, អូទ្រីសបានក្លាយជាកំពូលមហាអំណាចថ្មីម្តងទៀតនៅអឺរ៉ុប។[១៨]

នៅក្នុងអំឡុងពេលក្រោយៗសមាជនេះដែរ, មេទឹរនិចបានរក្សានូវតុល្យភាពល្អិនល្អន់រវាងរាជាណាចក្រព្រុស, រដ្ឋអាល្លឺម៉ង់តូចៗ និងចក្រភពអូទ្រីសដែលកំពុងស្ថិតក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ទាំងអស់។ ដោយសារតែការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់លោក, អូទ្រីសត្រូវបានគេឃើញថាជារដ្ឋដៃគូដ៏សំខាន់ជាមួយព្រុសនៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ថ្មីនេះ។ តមកទៀត, លោកមេទឹរនិចបានប្រឆាំងនឹងការចុះខ្សោយរបស់បារាំងក្រោយពីសង្គ្រាមណាប៉ូឡេអូនីកហើយបានមានទស្សនៈថាមានតែរបបរាជានិយមថ្មីទេទើបអាចអភិវត្តបារាំងតទៅមុខបាននិងព្រមទាំងបញ្ឈប់ចក្រភពរុស្ស៊ីពីការរករឿងបារាំងទៀតផង។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨១៥ដល់ឆ្នាំ១៨៤៨, មេទឹរនិចគឺជាអ្នកដឹកនាំទំនាក់ទំនងការបរទេសរបស់រាជាធិរាជអូទ្រីសហើយបានរក្សាសន្តិភាពនៅអឺរ៉ុបបានយ៉ាងយូរទៀតផងទោះបីជាមានចលនាសេរីនិយមនិងមូលវិវដ្តនិយមកំពុងកើនឡើងនៅតាមប្រទេសកំពូលមហាអំណាចធំៗក៏ដោយ។ ការលាលែងពីតំណែងរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ១៨៤៨, ត្រូវបានបង្ខំដោយពួកមជ្ឈន្តិកជនក្នុងតុលាការជាន់ខ្ពស់និងពួកអ្នកបដិវត្តនៅតាមទីសាធារណៈ, ទាំងអស់នេះអាចជាហេតុដែលនាំឱ្យមានការប៉ះពាល់ជាទម្ងន់ដល់រដ្ឋាភិបាលរាជានិយម។ មានការកំណត់មួយថា ការលាលែងពីតំណែងរបស់លោកមេទឹរនិចបានបណ្តាលឱ្យមានបក្សពួកសេរីនិយមនៅពាសពេញអូទ្រីសនិងហុងគ្រីប៉ុន្តែការកំណត់នេះមិនអាចបញ្ជាក់ឱ្យប្រាកដបាននោះទេ។

ការអប់រំកែប្រែ

ភាសាអាល្លឺម៉ង់គឺជាភាសាដែលគេយកមកនិយាយនិងសម្រាប់បង្ហាត់បង្រៀននៅក្នុងចក្រភពមួយនេះ។[១៩]

វិចិត្រសាលកែប្រែ

សូមមើលផងដែរកែប្រែ

ឯកសារយោងកែប្រែ

  1. October Diploma
  2. A. Wess Mitchell (2018). The Grand Strategy of the Habsburg Empire. Princeton University Press. p. 307.
  3. Laszlo, Péter (2011), [Expression error: Unrecognized punctuation character "១". Hungary's Long Nineteenth Century: Constitutional and Democratic Traditions], Koninklijke Brill NV, Leiden, the Netherlands, ទ. 6, Expression error: Unrecognized punctuation character "១"., "From the perspective of the Court since 1723, regnum Hungariae had been a hereditary province of the dynasty's three main branches on both lines. From the perspective of the ország, Hungary was regnum independens, a separate Land as Article X of 1790 stipulated …….. In 1804 Emperor Franz assumed the title of Emperor of Austria for all the Erblande of the dynasty and for the other Lands, including Hungary. Thus Hungary formally became part of the Empire of Austria. The Court reassured the diet, however, that the assumption of the monarch's new title did not in any sense affect the laws and the constitution of Hungary" 
  4. "Vor dem Jahr 1848 is[t] das Kaisertum Österreich verfassungsrechtlich als ein monarchischer Einheitsstaat auf differenziert föderalistischer Grundlage zu sehen, wobei die besondere Stel[l]ung Ungarns im Rahmen dieses Gesamtstaates stets offenkundig war. Eine weitere Differenzierung der föderalistischen Grundlage erfolgte ab 1815 durch die Zugehörigkeit eines teiles des Kaisertums zum Deutschen Bund." "Before 1848 the Austrian Empire can be regarded in constitutional law as a unitary monarchy on a differentiated federalistic basis, whereby the special position of Hungary within the framework of this federal entity was always evident. A further differentiation of the federalistic position followed from 1815 through the affiliation of a part of the empire to the German federation."Zeilner, Franz (2008), [Expression error: Unrecognized punctuation character "១". Verfassung, Verfassungsrecht und Lehre des Öffentlichen Rechts in Österreich bis 1848: Eine Darstellung der materiellen und formellen Verfassungssituation und der Lehre des öffentlichen Rechts], Lang, Frankfurt am Main, ទ. 45, Expression error: Unrecognized punctuation character "១". 
  5. József Zachar, Austerlitz, 1805. december 2. A három császár csatája – magyar szemmel[តំណភ្ជាប់ខូច], In: Eszmék, forradalmak, háborúk. Vadász Sándor 80 éves, ELTE, Budapest, 2010 p. 557
  6. Sked, Alan. The Decline and Fall of the Habsburg Empire, 1815-1918. London: Longman, 1989. Print.
  7. Jelavich, Barbara. The Habsburg Empire in European Affairs: 1814-1918. Chicago: Rand Mcnally, 1969. Print.
  8. Tuncer, Huner. "Metternich and the Modern Era." ARTS-CULTURE -. Daily News, 6 Sept. 1996. Web. 24 Mar. 2015.
  9. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Sked, Alan 19182
  10. Sofka, James R. "Metternich's Theory of European Order: A Political Agenda for 'Perpetual Peace'." The Review of Politics 60.01 (1998): 115. Web.
  11. ១១,០ ១១,១ Crankshaw, Edward. The Fall of the House of Habsburg. New York: Viking, 1963. Print.
  12. "History of Austria, Austria in the Age of Metternich." History of Austria, Austria in the Age of Metternich. N.p., n.d. Web. 24 Mar. 2015.
  13.   "Bach, Alexander, Baron". New International Encyclopedia. 1905. 
  14. Mueller 1961, Historical Data, p.H5.
  15. Mueller 1961, p.H6.
  16. Gunther Rothenberg, Napoleon's great adversaries: the Archduke Charles and the Austrian army, 1792-1814 (Indiana UP, 1982).
  17. Robert Goetz, 1805, Austerlitz: Napoleon and the Destruction of the Third Coalition (2005).
  18. Josephine Bunch Stearns, The Role of Metternich in Undermining Napoleon (University of Illinois Press, 1948).
  19. Strauss, Johann. "Language and power in the late Ottoman Empire" (Chapter 7). In: Murphey, Rhoads (editor). Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule (Volume 18 of Birmingham Byzantine and Ottoman Studies). Routledge, 7 July 2016. , 9781317118442. Google Books PT196.

អានបន្ថែមកែប្រែ

  • Bassett, Richard. For God and Kaiser: The Imperial Austrian Army, 1619-1918 (2016).
  • Evans, R. J. W. (2006). Austria, Hungary, and the Habsburgs: Essays on Central Europe, c. 1683–1867. online
  • Judson, Pieter M. The Habsburg Empire: A New History (2016) excerpt
  • Kann, Robert A. (1980). A History of the Habsburg Empire, 1526–1918 (2nd ed.).
  • Kissinger, Henry (1955). The World Restored: Metternich, Castlereagh, and the Problems of Peace, 1812–22.
  • Okey, Robin (2002). The Habsburg Monarchy, C.1765-1918: From Enlightenment to Eclipse. excerpt and text search
  • Rothenberg, Gunther E. (1976). "Nobility and Military Careers: The Habsburg Officer Corps, 1740–1914". Military Affairs. 40 (4): 182–186. doi:10.2307/1986702. JSTOR 1986702.
  • Rothenberg, Gunther E. (1968). "The Austrian Army in the Age of Metternich". Journal of Modern History. 40 (2): 155–165. doi:10.1086/240187. JSTOR 1876727.
  • Sked, Alan. "Explaining the Habsburg Empire, 1830–90." in Pamela Pilbeam, ed., Themes in Modern European History 1830-1890 (Routledge, 2002) pp. 141-176.
  • Sked, Alan (2008). Metternich and Austria: An Evaluation.
  • Sked, Alan (2001). The Decline and Fall of the Habsburg Empire, 1815–1918 (2nd ed.).
  • Steed, Henry Wickham. The Hapsburg monarchy (1919) online detailed contemporary account
  • Taylor, A.J.P. (1941). The Habsburg Monarchy, 1809–1918: A History of the Austrian Empire and Austria-Hungary. excerpt and text search

តំណភ្ជាប់ក្រៅកែប្រែ