ចក្រភព រុស្ស៊ី

អតីតប្រទេស, ១៧២១–១៩១៧

ចក្រភពរុស្ស៊ី (ជា​ភាសាអង់គ្លេស​៖ Russian Empire, ភាសារុស្ស៊ី​បុរាណ​៖ Россійская Имперія, ភាសារុស្ស៊ី​សម័យទំនើប​៖ Российская Империя) គឺជា​រដ្ឋចក្រភពដែលចាប់មានឡើងពី​ឆ្នាំ​១៧២១ រហូតដល់ បដិវត្តន៍​រុស្ស៊ីនៃ​ឆ្នាំ​១៩១៧​។ ចក្រភព​នេះ គឺជា​រដ្ឋបន្ត​ពី​អាណាចក្រ​ត្សាររុស្ស៊ី (Tsardom of Russia) និង ត្រូវ​បាន​បន្ត​ដោយ​សហភាព​សូវៀត (Soviet Union) ។ វា​គឺជា​ចក្រភព​ដែល​ផ្សាជាប់គ្នា​ធំជាងគេ​ទី២ ដែល​គេ​បាន​ស្គាល់​នៅលើ​ពិភពលោក បន្ទាប់ពី​អតីត​មហាចក្រភពម៉ុងហ្គោល​។ នា​ពេល​មួយ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៦៦ ចក្រភពរុស្ស៊ី​បាន​លាតសន្ធឹង​ចាប់ពី​អឺរ៉ុបខាងកើត កាត់​ទ្វីបអាស៊ី រហូតដល់​អាមេរិកខាងជើង​។ នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី១៩ រុស្ស៊ី​គឺជា​ប្រទេស​ធំជាងគេ​នៅលើ​ពិភពលោក ដោយ​មាន​ព្រំប្រទល់ ខាងជើង​ជាប់​មហាសមុទ្រអាកទិក ខាងត្បូង​ជាប់​សមុទ្រខ្មៅ ខាងលិច​ជាប់​សមុទ្របាលទិក និង ខាងកើត​ជាប់​មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក​។ ជាមួយនឹង​វិសាលភាពទឹកដី​ដ៏​ធំ ​ចក្រភព​ទាំងមូល​មាន​ប្រជាជន​ប្រមាណ ១៧៦.៤ លាន​នាក់​នៅ​រាយប៉ាយ​ពាសពេញ​អាណាចក្រ ដែល​ច្រើនជាងគេ​ទី៣ នាពេលនោះ បន្ទាប់ពី​ប្រទេស​ចិន (សម័យ​រាជវង្ស​ឆេង) និង ចក្រភពអង់គ្លេស-ឥណ្ឌា ចក្រភពរុស្ស៊ីក៏បាន​បង្ហាញ​នូវ​ភាពខ្លាំងក្លាជឿនលឿន​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច ជាតិពន្ធុ និង សាសនាផងដែរ ។

ចក្រភពរុស្ស៊ី

Россійская Имперія
Российская Империя

Rossiyskaya Imperiya
១៧២១–១៩១៧
{{{coat_alt}}}
វរលញ្ចករ
បាវចនា: Съ нами Богъ!
S nami Bog!

("ព្រះជាម្ចាស់គឺនៅជាមួយយើង!")
បទភ្លេង: Боже, Царя храни!
Bozhe, Tsarya khrani!

("ព្រះជាម្ចាស់ជួយស្តេចត្សារ!")
Russian Empire (orthographic projection).svg
ទឹកដីចក្រភពរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ១៩១៤ (ត្រួយចេកចាស់)
អតីតទឹកដី ឫទឹកដីដែលស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលចក្រភពរុស្ស៊ី (ត្រួយចេក)
ធានី ហ្សង់ ពីធឺប៊ឺក
59°56′15″N 30°18′31″E / 59.93750°N 30.30861°E / 59.93750; 30.30861ដំណៅរួម: 59°56′15″N 30°18′31″E / 59.93750°N 30.30861°E / 59.93750; 30.30861
(១៧២១–១៧២៨, ១៧៣០–១៩១៧)
ម៉ូស្គូ
55°45′N 37°37′E / 55.750°N 37.617°E / 55.750; 37.617
(១៧២៨–១៧៣០)
Largest city ម៉ូស្គូ
ភាសាផ្លូវការ ភាសារុស្ស៊ី
Recognised languages ភាសាប៉ូឡូញ
(Congress Poland)
ភាសាហ្វាំងឡង់ and ភាសាស៊ុយអែត
(Grand Duchy of Finland)
ភាសាអង់គ្លេស
(រុស្ស៊ី អាឡាស្កា)
សាសនា
ជំរឿនឆ្នាំ១៨៩៧
ភាគច្រើន:
៧១.០៩% អកតូដក
ភាគតិច:
១១.០៧% អ៊ីស្លាម
៩.១៣% រ៉ូម៉ាំងកាតូលិក
៤.១៥% ជីហ្វ
២.៨៤% និកាយនិយម
០.៩៤% Armenian Apostolic
០.៧៦% ផ្សេងៗទៀត
រដ្ឋាភិបាល រាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ
(១៧២១–១៩០៦)
រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ
នៅក្រោមអត្ថាធិបតេយ្យរបស់ ស្តេចត្សារ
(១៩០៦–១៩១៧)
អធិរាជ  
▪ ១៧២១–១៧២៥ (ដំបូង)
ភីតធឺទី១
▪ ១៨៩៤–១៩១៧ (ក្រោយ)
នីកូឡាសទី២
 
▪ ១៩០៥–១៩០៦ (ដំបូង)
Sergei Witte
១៩១៧ (ក្រោយ)
នីកូឡាយ ហ្គោលីស៊ីន
នីតិបញ្ញត្តិ ព្រះចៅអធិរាជរួមជាមួយនឹងសភានីតិប្បញ្ញត្តិ[១]
ក្រុមប្រឹក្សាសភា
សភាឌូម៉ា
ប្រវត្តិសាស្រ្ត  
ប្រកាសជាចក្រភព
ដោយអធិរាជភីតធឺទី១
២២ តុលា [O.S. ១១ តុលា] ១៧២១
២៦ ធ្នូ [O.S. ១៤ ធ្នូ] ១៨២៥
៣ មីនា [O.S. ១៩ កុម្ភៈ] ១៨៦១
មីនា–មិថុនា ឆ្នាំ១៩០៥
៦ ឧសភា [O.S. ២៣ មេសា] ១៩០៦
៨–១៦ មីនា ឆ្នាំ១៩១៧
១៦ មីនា [O.S. ៣ មីនា] ១៩១៧
១៤ កញ្ញា [O.S. ១ កញ្ញា] ១៩១៧
ផ្ទៃដី
១៨៩៥[២][៣] ២២៨០០០០០ គ.ម (៨៨០០០០០ ម៉ាយ ក.)
ប្រជាជន
១២៥,៦៤០,០២១
▪ នៅឆ្នាំ១៩០០ ប្រមាណ
១៣៦,៣០៥,៩០០
រូបិយបណ្ណ Ruble
Preceded by
Succeeded by
អាណាចក្រត្សាររុស្ស៊ី
សាធារណរដ្ឋរុស្ស៊ី

រដ្ឋាភិបាល ត្រូវ​បាន​ដឹកនាំ​ដោយ​ព្រះចៅអធិរាជ ដែល​ជា​របប​រាជានិយមផ្ដាច់ការ​ចុងក្រោយបំផុត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដួលរលំ​នៅ​អឺរ៉ុប​។ មុន​ពេល​ផ្ទុះ​សង្គ្រាមលោកលើកទី១ នា​ខែ​សីហា ១៩១៤ រុស្ស៊ី​គឺជា​មហាអំណាច​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៅ​អឺរ៉ុប ជាមួយ​កងទ័ពប្រមាណ ៥ លាន​នាក់ ដែលជាចំនួនកងទ័ព​ច្រើនជាងគេ​បំផុតនៅលើ​ពិភពលោកនាពេលនោះ​។

ប្រវត្តិកែប្រែ

ឯកសារយោងកែប្រែ

  1. "The Sovereign Emperor exercises legislative power in conjunction with the State Council and State Duma". Fundamental Laws, "Chapter One On the Essence of Supreme Sovereign Power, Article 7." Archived 8 June 2019 at the វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន.
  2. Rein Taagepera (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly. 41 (3): 475–504. doi:10.1111/0020-8833.00053. JSTOR 2600793.
  3. Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (ខែធ្នូ 2006). "East-West Orientation of Historical Empires". Journal of World-systems Research. 12 (2): 223. ISSN 1076-156X. Archived from the original on 17 ខែកញ្ញា 2016. Retrieved 11 ខែកញ្ញា 2016. Unknown parameter |url-status= ignored (help)