ប្រវត្តិសាស្ត្រសាធារណរដ្ឋចិន

សាធារណរដ្ឋចិន(តៃវ៉ាន់) (ភាសាអង់គ្លេស: Republic of China រឺ Taiwan) គឺជាប្រទេសអធិប្បតេយ្យតាំងពីឆ្នាំ១៩១២។ ប្រទេសនេះស្ថិតនៅខាងលិចនៃប្រទេសចិនសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ រដ្ឋនេះបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ១៩១២ បន្ទាប់ពីបដិវត្តស៊ីនហៃ, ដែលនាំឲដួលរលំនៃរាជវង្សឈិង, ដែលជារាជវង្សចុះក្រោយគេបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តចិន។ ប្រធានាធិបតេយ្យដំបូងក្នុងរបបសាធារណរដ្ឋនេះគឺលោក ស៊ុន យ៉ាត់សិន, ដែលលោកបម្រើការបានតែមួយភ្លែតមុនពេលប្រគល់តំណែងជាប្រធានាធិបតេយ្យទៅឲលោក យន់ ស៊ីកៃ, ដែលជាមេដឹកនាំទាហានបីយ៉ាង់។ គណបក្សរបស់ស៊ុន, គឺ គណបក្សគួមីនតាង(KMT), ក្រោយមកដឹកនាំដោយលោក ស៊ុង ចាវរឺន ដែលបានឈ្នះឆ្នោតសភាប្រព្រឹត្តិឡើងនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩១២។ ប៉ុន្តែ, ស៊ុងត្រូវបានយន់បញ្ជាឲគេធ្វើឃាតភ្លាមៗបន្ទាប់ពីឈ្នះឆ្នោតហើយ; ឯទាហានបីយ៉ាង់, ដឹកនាំដោយយន់, ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយលោកទាំងស្រុង។ នៅចន្លោះចុងឆ្នាំ១៩១៥ និងដើមឆ្នាំ១៩១៦, លោកយន់ ស៊ីកៃ បានប្រកាស់ខ្លួនឯងថាជាអធិរាជថ្មីរបស់ចិនហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏បានដាក់រាជវិញដោយសារតែមានភាពចលាចលច្រើននៅពាសពេញប្រទេស។ បន្ទាប់ពីយន់បានស្លាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩១៦, អំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលបីយ៉ាង់ត្រូវបានចុះខ្សោយកាន់តែខ្លាំងបន្ទាប់ពីបំណងចង់ឲរាជវង្សឈិងមកគ្រប់គ្រងចិនវិញ។ ក្រុមបក្ខសម្ព័ន្ធនីមួយៗនៅក្នុងក្រុមទាហានបីយ៉ាង់បាននាំគ្នាទាមទារចង់បានឯកត្តជនស្វ័យភាពសេរីរួចហើយក៏ទៅជាប្រឡូកប្រឆាំងគ្នាវិញក្នុងសម័យសង្គ្រាមបក្ខចិន

សាធារណរដ្ឋចិន

中華民國

Chunghwa Minkuo

1912–1949
បទភ្លេង: 
(1937–បច្ចុប្បន្ន)




បទភ្លេងទង់《中華民國國旗歌》

"National Flag Anthem of the Republic of China"

(1937–បច្ចុប្បន្ន)



Republic of China (orthographic projection, historical).svg
ទីតាំងភូមិសាស្រ្ត និង វិសាលភាពទឹកដីដែលបានអះអាងថាជារបស់សាធារណរដ្ឋចិន (ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥).
ធានីប៉េកាំង (1912–1928)

ណានជីង (1927–1949)

ជុងគីង[lower-alpha ១] (១៩៣៧–១៩៤៦)
Largest cityសៀងហៃ
ភាសាផ្លូវការStandard Chinese
Recognised national languagesភាសាទីបេទំនើប

ឆាងហ្គាតៃ/អ៊ុយហ្គឺ

ភាសាម៉ាំងជូ

ភាសាម៉ុងហ្គោលី

និង ភាសាដទៃទៀត
Official script
សាសនា
មើល សាសនាក្នុងប្រទេសចិន
ប្រជានាមប្រជាជនចិន
រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធសាធារណរដ្ឋ ពាក់កណ្តាលសភានិយមនិងពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតេយ្យនិយម សាធារណរដ្ឋ ក្រោម រដ្ឋាភិបាលបីយ៉ាង់ (១៩១២–១៩២៨)

រដ្ឋឯតកា គណបក្សឯក (តែមួយ) ក្រោម របបយោធាផ្តាច់ការ (១៩២៨–១៩៤៦)

សភា តែមួយ របបសាធារណរដ្ឋ អាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ (១៩៤៦–១៩៤៩)
ប្រធានាធិបតេយ្យ 
▪ 1912
ស៊ុន យ៉ាត់សិន (ដំបូងបង្អស់, បណ្តោះអាសន្ន)
▪ 1949–1950
លី សុងរេន (ចុងក្រោយគេ)
នាយករដ្ឋមន្រ្តី 
▪ 1912
តាង សាវយី (ដំបូង)
▪ 1949
ហ៊ី យីងគីន (ចុងក្រោយបង្អស់)
នីតិបញ្ញត្តិសភាតំណាងរាស្រ្ត
រដ្ឋសភាជាតិ
យន់នីតិប្បញត្តិ
សម័យកាលប្រវត្តិសាស្រ្តសតវត្សទី២០
ទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩១១[lower-alpha ២]–ទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩១២[lower-alpha ៣]
ទី១ ខែមករា 1912
▪ រដ្ឋាភិបាលបីយ៉ាង់ ក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង
១៩១២–១៩២៨
១៩២៦–១៩២៨
▪ រដ្ឋាភិបាលជាតិ ក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង
១៩២៧–១៩៤៩
១៩២៧–១៩៣៦,



១៩៤៦–១៩៥០[lower-alpha ៤]
ទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៣៧[lower-alpha ៥]–ទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៥[lower-alpha ៦]
ទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៩
៧ ធ្នូ 1949
ផ្ទៃដី
1912១១០៧៧៣៨០ គ.ម (៤២៧៧០០០ ម៉ាយ ក.)
1946៩៦៧៦២០៤ គ.ម (៣៧៣៦០០៣ ម៉ាយ ក.)
ប្រជាជន
▪ 1912
432,375,000
▪ 1920
472,000,000
▪ 1930
489,000,000
▪ 1946
535,418,000
▪ 1949
541,670,000
រូបិយបណ្ណ
តំបន់ម៉ោងUTC+5:30 to +8:30 (Kunlun to Changpai Standard Times)
បើកបរប្រកាន់ខាងស្តាំ
ISO 3166 codeTW
Preceded by
Succeeded by
រាជវង្សឈីង
People's Republic of China
Republic of China
សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតម៉ុងហ្គូលី
ឥឡូវជាផ្នែកនៃ

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២១, ស៊ុន យ៉ាត់សិននៃបក្សគួមីនតាងបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងមួយនៅក្នុងក្រុងក្វាងចូ គាំទ្រដោយគណបក្សកុម្មុយនិស្តចិនដែលទើបតែបង្កើតដែរ។ សេដ្ឋកិច្ចនៅចិនផ្នែកខាងជើង, គឺពឹងផ្អែកទៅលើការប្រមូលពន្ធហួសហេតុពីប្រជាជន ដើម្បីទុកទ្រដំណើរផ្សងព្រេងនិយមរបស់ពួកមេទ័ព/ទាហាននៅតំបន់នោះ, ហើយក៏បានលុបបំបាត់ចោលវិញនៅចន្លោះឆ្នាំ១៩២៧ និងឆ្នាំ១៩២៨។ លោកឧត្តមសនីយឈៀង កៃសៀក, ដែលបានក្លាយជាមេបក្ស KMT (គួមីនតាង-KuoMinTang)បន្ទាប់ពីស៊ុនបានស្លាប់, ហើយបានចាប់ផ្តើមបេសនកម្មទិសខាងជើងក្នុងឆ្នាំ១៨២៨។ ក្នុងខៃមេសា ឆ្នាំ១៩២៧, ឈៀងបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមនៅក្នុងទីក្រុងណានជីង, និងសម្លាប់រង្គាលពួកកុម្មុយនិស្តក្នុងក្រុងសៀងហៃយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះបានបង្ខំឲបក្សកុម្មុយនិស្ត(CPC)ងើបបះបោរដោយប្រើអាវុធតបវិញ, សកម្មភាពទាំងអស់នេះ គេច្រើនសម្គាល់វាថាជាការនាំឲមានសង្គ្រាមស៊ីវិលចិន។


Cite error: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found