អ៊ីរ៉ង់

(ត្រូវបានបញ្ជូនបន្តពី ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់)

អ៊ីរ៉ង់(Persian: ايران),ត្រូវបានគេស្គាល់ជាប្រទេសភឺសៀដែលស្ថិតនៅអាស៊ីខាងត្បូងនៃ Middle East។ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេស អាហ្កានីស្ថាន អាមេនៀ អាហ្សិបៀចេនអ៊ីរ៉ាក់ ប៉ាគីស្ថាន(Kurdistan)ទួកគី​ ហើយនឹងទួកមេនីស្ទែន

សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់
جمهوری اسلامی ایران
Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān
ទង់ វរលញ្ចករ
បាវចនា: استقلال., آزادی., جمهوری اسلامی
ឯករាជ្យ, សេរីភាព, សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាម
Independence, Freedom, Islamic Republic
បទភ្លេង: 
ភ្លេងជាតិនៃសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់  (ផ្លូវការ)
ធានីតេហេរ៉ង់
ទីក្រុង​ធំ​បំផុត រដ្ឋធានី
ភាសា​ផ្លូវការ ព្សែកភឺសៀ
ភាសានិយាយ ភាសាព្សែក, អាសឺរី, ភាសាអាស៊ីរី, ភាសាអាមេនី, ភាសាឃឺឌីស, ឡូរី, ភាសាបាឡូឈី, ភាសាហ្គីឡាគី, ភាសាម៉ាហ្សាន់ដារានី, ភាសាអារ៉ាប់, ភាសាធឺកមីន
សាសនា Shia Islam
ប្រជានាម អ៊ីរ៉ង់(នី)
រដ្ឋាភិបាល រដ្ឋឯកភូត, សាធារណរដ្ឋប្រកាន់ប្រធានាធិបតីនិយម
 -  មេដឹកនាំកំពូល Ali Khamenei
 -  ប្រធានាធិបតេយ្យ Hassan Rouhani
 -  អនុប្រធានាធិបតេយ្យដំបូង Eshaq Jahangiri
 -  អ្នកតំណាង(ប្រធាន)សភា Ali Larijani
 -  អ្នកតំណាងប្រធានយុត្តិធម៏ Ebrahim Raisi
នីតិបញ្ញត្តិ រដ្ឋសភាជាតិ
បង្រួបបង្រួមជាតិ[១]
 -  ចក្រភពមីឌាន 625 BC 
 -  ចក្រភពសាហ្វាវីត ១៥០១[២] 
 -  សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាម ១ មេសា ១៩៧៩ 
 -  ប្រកាស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ២៤ តុលា ១៩៧៩ 
ផ្ទៃដី
 -  សរុប 1.648.195 គ.ម. (18th)
636.372 ម៉ាយការ៉េ
 -  ទឹក (%) 0.7
ប្រជាជន
 -  ការ​ប៉ាន់​ស្មាន ២០១៧  ៨០,០០០,០០០ [៣] (17th)
 -  ជំរឿន 2010 70,000,000
 -  សន្ទភាព 45/គម (163rd)
116.6/ម៉ាយ​ការ៉េ
ផសស (យអទ) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន ២០១០
 -  សរុប $863.5 billion[៤]
 -  ក្នុង​ម្នាក់ $10,864[៥]
ផសស  (មធ្យម) ការ​ប៉ាន់​ស្មាន 2010
 -  សរុប $357.221 billion[៥]
 -  ក្នុងម្នាក់ $4,740[៥]
ជីនី (2008)38[៦]
មធ្យម
លអម (2010)increase 0.702[៧]
មធ្យម · 70th
រូបិយបណ្ណ Rial (﷼) (IRR)
តំបន់​ម៉ោង IRST (មសស03:30)
 -  Summer (DST) Iran Daylight Time (IRDT) (មសស04:30)
បើកបរ​ប្រកាន់ right
ក្រមហៅទូរសព្ទ 98
វថកអន្តរជាល .ir, ایران.
១. Bookrags.com
២. Iranchamber.com
៣. Statistical Center of Iran. "جمعيت و متوسط رشد سالانه" (PDF) (in Persian). Retrieved 31 January 2012.CS1 maint: Unrecognized language (link)
៤. CIA Factbook
ព្រៃស្រោងនៅអ៊ីរ៉ង់

ថិរេនគឺជារដ្ឋធានី​និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេស។
អ៊ីរ៉ង់គឹជាប្រទេសធំទី១៨នៅលើពិភពលោកដែលមានប្រជាជន៧០លាននាក់។

វាជាប្រទេសមួយក្នុងចំនោមប្រទេសទាំងបួនដែលកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមដែលត្រូវបានដឹកនាំដោយសារៀ(អ៊ីស្លាមគឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ)។ប្រជាជន៣%ប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀន។ចំនុចដែលក្ដៅបំផុតនៃMiddle East គឺនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។អ៊ីរ៉ង់ជាសមាជិកអង្គកាUN(តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥)និងជាសមាជិកOPEC


មាតិការ
១-ប្រវត្តិសាស្រ្ត

    ១-១ភឺសៀន​ អ៊ីមផៃអឺ
    ១-២អ៊ីរ៉ាក់​ ថ្មី

២-សេដ្ឋកិច្ច

    ២-១ប្រេងនិងហ្គាស
    ២-២ផលិតផលផ្សេងៗ
    ២-៣លុយរបស់អ៊ីរ៉ង់

៣-ជនជាតិអ៊ីស្លាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ៤-សាសនានិងខេត្ត ៥-ទំព័រផ្សេងៗ ៦-ឯកសារយោង

    ៦-១បន្ថែមការអាន


ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ភឺសៀនអ៊ីមផាយអឺ
អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេហៅភឺសៀ(រយះពេលយូមកហើយដោយមនុស្សដែលមិនមែនជាជនជាតិអ៊ីរ៉ង់)។ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់រឺប្រជាជនភឺសៀបានហៅប្រទេសរបស់ពួកគេជាអ៊ីរ៉ង។ប៉ុន្តែឈ្មោះផ្លូវការគឺភឺសៀសំរាប់ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនិងការកត់ត្រាផ្សេងៗ។នៅឆ្នាំ១៩៣៥Reza Shāh Pahlavi,

រដ្ឋបាលនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល ដែលមាន ផ្ទៃដី ១,៦៩៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ(១៧ លើពិភពលោក) ប្រជាជន ៨២,៥៣១,៧០០(១៨ លើពិភពលោក)ស្ថិតិឆ្នាំ២០១៨ ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ៤៨នាក់/គីឡូម៉ែត្រ

មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេស៖

ខេត្តដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់កែប្រែ

  • ខេត្តអ៊ីលៀ (Ilan Province) ដើមឡើយជាចំណុះខេត្តហ្គីឡាន(Gilan Province)
  • ខេត្តគួឌីស្ថាន (Kurdistan Province)
  • ខេត្តអាស៊ែបៃហ្សង់ខាងលិច (West Azerbaijan Province)
  • ខេត្តហ្កឺម៉ាន់សាស (Kermanshah Province)
  • ខេត្តហ្គូហ្ស៊េស្ថាន (Khuzestan Province)

ខេត្តបច្ចុប្បន្ននៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

 
ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់
 
ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់
ឈ្មោខេត្តជាអក្សរខ្មែរ ឈ្មោះខេត្តជាអក្សរអង់គ្លេស ក្រុងរួមខេត្ត ផ្ទៃដី ចំនួនប្រជាជន ដង់ស៊ីតេប្រជាជន/គីឡូម៉ែត្រ ក្រុង ផែនទី ចំណាំ
Alborz Karaj ៥,៨៣៣ គ.ម (២,២៥២ ម៉ាយ ក.) 2,712,400  
Ardabil Ardabil ១៧,៨០០ គ.ម (៦,៨៧៣ ម៉ាយ ក.) 1,270,420  
Azerbaijan, East Tabriz ៤៥,៦៥០ គ.ម (១៧,៦២៦ ម៉ាយ ក.) 3,909,652  
Azerbaijan, West Urmia ៣៧,៤៣៧ គ.ម (១៤,៤៥៥ ម៉ាយ ក.) 3,265,219  
Bushehr Bushehr ២២,៧៤៣ គ.ម (៨,៧៨១ ម៉ាយ ក.) 1,163,400  
Chahar Mahaal and Bakhtiari Shahrekord ១៦,៣៣២ គ.ម (៦,៣០៦ ម៉ាយ ក.) 947,763 54.8  
Fars Shiraz ១២២,៦០៨ គ.ម (៤៧,៣៣៩ ម៉ាយ ក.) 4,851,274 37.5  
Gilan Rasht ១៤,០៤២ គ.ម (៥,៤២២ ម៉ាយ ក.) 2,530,696 176.7  
Golestan Gorgan ២០,១៩៥ គ.ម (៧,៧៩៧ ម៉ាយ ក.) 1,868,819 88.0 11  
Hamadan Hamadan style="text-align:right"| ១៩,៣៦៨ គ.ម (៧,៤៧៨ ម៉ាយ ក.) 1,738,234 90.8 8  
Hormozgān Bandar Abbas ៧០,៦៦៩ គ.ម (២៧,២៨៥ ម៉ាយ ក.) 1,776,415 22.3 11  
Ilam Ilam ២០,១៣៣ គ.ម (៧,៧៧៣ ម៉ាយ ក.) 580,158 27.7 7  
Isfahan Isfahan ១០៧,០២៩ គ.ម (៤១,៣២៤ ម៉ាយ ក.) 5,120,850 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 21 In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Kerman Kerman ១៨៣,២៨៥ គ.ម (៧០,៧៦៧ ម៉ាយ ក.) 3,164,718 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 14  
Kermanshah Kermanshah ២៤,៩៩៨ គ.ម (៩,៦៥២ ម៉ាយ ក.) 1,952,434 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 13 Between 1950 and 1979, both Kermanshah province and city were known as Kermanshahan and between 1979 and 1995 were known as Bakhtaran.[៨]  
Khorasan, North Bojnourd ២៨,៤៣៤ គ.ម (១០,៩៧៨ ម៉ាយ ក.) 863,092 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 6 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khorasan, Razavi Mashhad ១១៨,៨៨៤ គ.ម (៤៥,៩០១ ម៉ាយ ក.) 6,434,501 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 29 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khorasan, South Birjand ១៥១,៩១៣ គ.ម (៥៨,៦៥៤ ម៉ាយ ក.) 768,898 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 8 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khuzestan Ahvaz ៦៤០៥៥ គ.ម (២៤៧៣២ ម៉ាយ ក.) 4,710,509 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 18  
Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Yasuj ១៥,៥០៤ គ.ម (៥,៩៨៦ ម៉ាយ ក.) 713,052 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 5 Originally part of Khuzestan province. Until 1990, the province was known as Bovir Ahmadi and Kohkiluyeh.[៨]  
Kurdistan Sanandaj ២៩,១៣៧ គ.ម (១១,២៥០ ម៉ាយ ក.) 1,603,011 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 9 Originally part of Gilan province.[៨]  
Lorestan Khorramabad ២៨,២៩៤ គ.ម (១០,៩២៤ ម៉ាយ ក.) 1,760,649 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 9 Originally part of Khuzestan province.[៨]  
Markazi Arak ២៩,១៣០ គ.ម (១១,២៤៧ ម៉ាយ ក.) 1,429,475 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 10 Originally part of Mazandaran province.[៨] In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Mazandaran Sari ២៣,៧០១ គ.ម (៩,១៥១ ម៉ាយ ក.) 3,283,582 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 15  
Qazvin Qazvin ១៥,៥៤៩ គ.ម (៦,០០៤ ម៉ាយ ក.) 1,273,761 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 5 On 31 December 1996, the shahrestans of Qazvin and Takestan were separated from Zanjan province to form the province of Qazvin.[៨]  
Qom Qom ១១,៥២៦ គ.ម (៤,៤៥០ ម៉ាយ ក.) 1,292,283 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 1 Until 1995, Qom was a shahrestan of Tehran province.[៨]  
Semnan Semnan ៩៧,៤៩១ គ.ម (៣៧,៦៤១ ម៉ាយ ក.) 702,360 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 4 Originally part of Mazandaran province.[៨] In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Sistan and Baluchestan Zahedan ១៨០,៧២៦ គ.ម (៦៩,៧៧៩ ម៉ាយ ក.) 2,775,014 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 8 Until 1986, the province was known as Baluchestan and Sistan.[៨]  
Tehran Tehran ១៨,៨១៤ គ.ម (៧,២៦៤ ម៉ាយ ក.) 13,267,637 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 13 Until 1986, Tehran was part of Markazi province.  
Yazd Yazd ១២៩,២៨៥ គ.ម (៤៩,៩១៧ ម៉ាយ ក.) 1,138,533 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 10 Originally part of Isfahan province.[១០] In 1986, part of Kerman province was transferred to Yazd province. In 2002, Tabas shahrestan (area: 55,344 km²) was transferred from Khorasan province to Yazd.[៨]  
Zanjan Zanjan ២១,៧៧៣ គ.ម (៨,៤០៧ ម៉ាយ ក.) 1,057,461 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 7 Originally part of Gilan province. In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Iran (Total) Tehran ១,៦២៨,៥៥៤ គ.ម (០,៦២៩ ម៉ាយ ក.) 79,926,270 ទំព័រគំរូ:Convert/PD/km2 342  

ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

ឯកសារយោងកែប្រែ

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Britannica
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Andrew J. Newman 2006
  3. "Official Iranian Population clock". Amar.org.ir. Retrieved 2011-06-17.
  4. "Iran Economy 2011, CIA World Factbook". Theodora.com. Retrieved 2011-09-14.
  5. ៥,០ ៥,១ ៥,២ "Iran". International Monetary Fund. Retrieved 2011-04-21.
  6. "Central Bank of Iran: Economic Trends 2008/2009". Retrieved 2011-06-18.
  7. "Human Development Report 2010" (PDF). United Nations. 2010. Retrieved 5 November 2010.
  8. ៨,០០ ៨,០១ ៨,០២ ៨,០៣ ៨,០៤ ៨,០៥ ៨,០៦ ៨,០៧ ៨,០៨ ៨,០៩ ៨,១០ ៨,១១ ៨,១២ ៨,១៣ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named statoid
  9. ៩,០ ៩,១ ៩,២ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named jazeera
  10. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named CMB