អ៊ីរ៉ង់(Persian: ايران),ត្រូវបានគេស្គាល់ជាប្រទេសភឺសៀដែលស្ថិតនៅអាស៊ីខាងត្បូងនៃ Middle East។ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេស អាហ្កានីស្ថាន អាមេនៀ អាហ្សិបៀចេនអ៊ីរ៉ាក់ ប៉ាគីស្ថាន(Kurdistan)ទួកគី​ ហើយនឹងទួកមេនីស្ទែន

សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់
جمهوری اسلامی ایران
Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān
Flag of Iran.svg
ទង់ជាតិ
Emblem of Iran.svg
វរលញ្ចករ
បាវចនា: استقلال., آزادی., جمهوری اسلامی
ឯករាជ្យ, សេរីភាព, សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាម
Independence, Freedom, Islamic Republic
{{ផែនទីរូបភាព/{{{image_loc_map}}}|Image=Iran (orthographic projection).svg|Dimension=center|240px|Alt=}}
ធានីតេហេរ៉ង់
35°41′N 51°25′E / 35.683°N 51.417°E / 35.683; 51.417
ទីក្រុងធំបំផុតរដ្ឋធានី
ភាសាផ្លូវការព្សែកភឺសៀ
ភាសានិយាយភាសាព្សែក, អាសឺរី, ភាសាអាស៊ីរី, ភាសាអាមេនី, ភាសាឃឺឌីស, ឡូរី, ភាសាបាឡូឈី, ភាសាហ្គីឡាគី, ភាសាម៉ាហ្សាន់ដារានី, ភាសាអារ៉ាប់, ភាសាធឺកមីន
សាសនា
Shia Islam
រដ្ឋឯកភូត, សាធារណរដ្ឋប្រកាន់ប្រធានាធិបតីនិយម
Ali Khamenei
Hassan Rouhani
Eshaq Jahangiri
Ali Larijani
Ebrahim Raisi
នីតិបញ្ញត្តិរដ្ឋសភាជាតិ
បង្រួបបង្រួមជាតិ[១]
625 BC
១៥០១[២]
១ មេសា ១៩៧៩
២៤ តុលា ១៩៧៩
ក្រឡាផ្ទៃ
▪ ផ្ទៃសរុប
 គ.ម2   (18th)
▪ ផ្ទៃទឹក (%)
0.7
ប្រជាជន
▪ ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១៧)
៨០,០០០,០០០ [៣] (17th)
▪ ជំរឿន (ឆ្នាំ 2010)
70,000,000
45 នាក់/គ.ម2   (163rd)
GDP (PPP)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០១០)
▪ សរុប
$863.5 billion[៤]
▪ ក្នុងម្នាក់
$10,864[៥]
GDP (ចារឹក)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ 2010)
▪ សរុប
$357.221 billion[៥]
▪ ក្នុងម្នាក់
$4,740[៥]
ជីនី (2008)38[៦]
មធ្យម
HDI (2010)increase 0.702[៧]
ខ្ពស់ · 70th
រូបិយវត្ថុRial (﷼) (IRR)
ល្វែងម៉ោងUTC03:30 (IRST)
▪ រដូវក្តៅ (DST)
UTC04:30 (Iran Daylight Time (IRDT))
ទិសចរាចរណ៍right
ក្រមហៅទូរស័ព្ទ98
ដែនកម្រិតកំពូល.ir, ایران.
  1. Bookrags.com
  2. Iranchamber.com
  3. Statistical Center of Iran "جمعيت و متوسط رشد سالانه" (PDF) (Persian) ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 31 January 2012CS1 maint: Unrecognized language (link)
  4. CIA Factbook
ព្រៃស្រោងនៅអ៊ីរ៉ង់

ថិរេនគឺជារដ្ឋធានី​និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេស។
អ៊ីរ៉ង់គឹជាប្រទេសធំទី១៨នៅលើពិភពលោកដែលមានប្រជាជន៧០លាននាក់។

វាជាប្រទេសមួយក្នុងចំនោមប្រទេសទាំងបួនដែលកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមដែលត្រូវបានដឹកនាំដោយសារៀ(អ៊ីស្លាមគឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ)។ប្រជាជន៣%ប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀន។ចំនុចដែលក្ដៅបំផុតនៃMiddle East គឺនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។អ៊ីរ៉ង់ជាសមាជិកអង្គកាUN(តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥)និងជាសមាជិកOPEC


មាតិការ
១-ប្រវត្តិសាស្រ្ត

    ១-១ភឺសៀន​ អ៊ីមផៃអឺ
    ១-២អ៊ីរ៉ាក់​ ថ្មី

២-សេដ្ឋកិច្ច

    ២-១ប្រេងនិងហ្គាស
    ២-២ផលិតផលផ្សេងៗ
    ២-៣លុយរបស់អ៊ីរ៉ង់

៣-ជនជាតិអ៊ីស្លាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ៤-សាសនានិងខេត្ត ៥-ទំព័រផ្សេងៗ ៦-ឯកសារយោង

    ៦-១បន្ថែមការអាន


ប្រវត្តិសាស្រ្ត
ភឺសៀនអ៊ីមផាយអឺ
អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេហៅភឺសៀ(រយះពេលយូមកហើយដោយមនុស្សដែលមិនមែនជាជនជាតិអ៊ីរ៉ង់)។ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់រឺប្រជាជនភឺសៀបានហៅប្រទេសរបស់ពួកគេជាអ៊ីរ៉ង។ប៉ុន្តែឈ្មោះផ្លូវការគឺភឺសៀសំរាប់ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនិងការកត់ត្រាផ្សេងៗ។នៅឆ្នាំ១៩៣៥Reza Shāh Pahlavi,

រដ្ឋបាលនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល ដែលមាន ផ្ទៃដី ១,៦៩៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ(១៧ លើពិភពលោក) ប្រជាជន ៨២,៥៣១,៧០០(១៨ លើពិភពលោក)ស្ថិតិឆ្នាំ២០១៨ ដង់ស៊ីតេប្រជាជន ៤៨នាក់/គីឡូម៉ែត្រ

មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេស៖

ខេត្តដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់កែប្រែ

  • ខេត្តអ៊ីលៀ (Ilan Province) ដើមឡើយជាចំណុះខេត្តហ្គីឡាន(Gilan Province)
  • ខេត្តគួឌីស្ថាន (Kurdistan Province)
  • ខេត្តអាស៊ែបៃហ្សង់ខាងលិច (West Azerbaijan Province)
  • ខេត្តហ្កឺម៉ាន់សាស (Kermanshah Province)
  • ខេត្តហ្គូហ្ស៊េស្ថាន (Khuzestan Province)

ខេត្តបច្ចុប្បន្ននៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

 
ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់
 
ខេត្តនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់
ឈ្មោខេត្តជាអក្សរខ្មែរ ឈ្មោះខេត្តជាអក្សរអង់គ្លេស ក្រុងរួមខេត្ត ផ្ទៃដី ចំនួនប្រជាជន ដង់ស៊ីតេប្រជាជន/គីឡូម៉ែត្រ ក្រុង ផែនទី ចំណាំ
Alborz Karaj 5,833 km2 (2,252 sq mi) 2,712,400  
Ardabil Ardabil 17,800 km2 (6,900 sq mi) 1,270,420  
Azerbaijan, East Tabriz 45,650 km2 (17,630 sq mi) 3,909,652  
Azerbaijan, West Urmia 37,437 km2 (14,455 sq mi) 3,265,219  
Bushehr Bushehr 22,743 km2 (8,781 sq mi) 1,163,400  
Chahar Mahaal and Bakhtiari Shahrekord 16,332 km2 (6,306 sq mi) 947,763 54.8  
Fars Shiraz 122,608 km2 (47,339 sq mi) 4,851,274 37.5  
Gilan Rasht 14,042 km2 (5,422 sq mi) 2,530,696 176.7  
Golestan Gorgan 20,195 km2 (7,797 sq mi) 1,868,819 88.0 11  
Hamadan Hamadan style="text-align:right"| 19,368 km2 (7,478 sq mi) 1,738,234 90.8 8  
Hormozgān Bandar Abbas 70,669 km2 (27,285 sq mi) 1,776,415 22.3 11  
Ilam Ilam 20,133 km2 (7,773 sq mi) 580,158 27.7 7  
Isfahan Isfahan 107,029 km2 (41,324 sq mi) 5,120,850 45.6 /km2 (118 /sq mi) 21 In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Kerman Kerman 183,285 km2 (70,767 sq mi) 3,164,718 16.3 /km2 (42 /sq mi) 14  
Kermanshah Kermanshah 24,998 km2 (9,652 sq mi) 1,952,434 77.8 /km2 (202 /sq mi) 13 Between 1950 and 1979, both Kermanshah province and city were known as Kermanshahan and between 1979 and 1995 were known as Bakhtaran.[៨]  
Khorasan, North Bojnourd 28,434 km2 (10,978 sq mi) 863,092 30.5 /km2 (79 /sq mi) 6 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khorasan, Razavi Mashhad 118,884 km2 (45,901 sq mi) 6,434,501 41.4 /km2 (107 /sq mi) 29 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khorasan, South Birjand 151,913 km2 (58,654 sq mi) 768,898 9.5 /km2 (25 /sq mi) 8 On 29 September 2004, Khorasan was divided into three provinces. North Khorasan; Razavi Khorasan; South Khorasan.[៩]  
Khuzestan Ahvaz 64,055 km2 (24,732 sq mi) 4,710,509 67.8 /km2 (176 /sq mi) 18  
Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Yasuj 15,504 km2 (5,986 sq mi) 713,052 42.5 /km2 (110 /sq mi) 5 Originally part of Khuzestan province. Until 1990, the province was known as Bovir Ahmadi and Kohkiluyeh.[៨]  
Kurdistan Sanandaj 29,137 km2 (11,250 sq mi) 1,603,011 51.3 /km2 (133 /sq mi) 9 Originally part of Gilan province.[៨]  
Lorestan Khorramabad 28,294 km2 (10,924 sq mi) 1,760,649 62.0 /km2 (161 /sq mi) 9 Originally part of Khuzestan province.[៨]  
Markazi Arak 29,130 km2 (11,250 sq mi) 1,429,475 48.5 /km2 (126 /sq mi) 10 Originally part of Mazandaran province.[៨] In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Mazandaran Sari 23,701 km2 (9,151 sq mi) 3,283,582 129.7 /km2 (336 /sq mi) 15  
Qazvin Qazvin 15,549 km2 (6,004 sq mi) 1,273,761 77.3 /km2 (200 /sq mi) 5 On 31 December 1996, the shahrestans of Qazvin and Takestan were separated from Zanjan province to form the province of Qazvin.[៨]  
Qom Qom 11,526 km2 (4,450 sq mi) 1,292,283 99.9 /km2 (259 /sq mi) 1 Until 1995, Qom was a shahrestan of Tehran province.[៨]  
Semnan Semnan 97,491 km2 (37,641 sq mi) 702,360 6.5 /km2 (17 /sq mi) 4 Originally part of Mazandaran province.[៨] In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Sistan and Baluchestan Zahedan 180,726 km2 (69,779 sq mi) 2,775,014 13.9 /km2 (36 /sq mi) 8 Until 1986, the province was known as Baluchestan and Sistan.[៨]  
Tehran Tehran 18,814 km2 (7,264 sq mi) 13,267,637 647.6 /km2 (1,677 /sq mi) 13 Until 1986, Tehran was part of Markazi province.  
Yazd Yazd 129,285 km2 (49,917 sq mi) 1,138,533 8.3 /km2 (21 /sq mi) 10 Originally part of Isfahan province.[១០] In 1986, part of Kerman province was transferred to Yazd province. In 2002, Tabas shahrestan (area: 55,344 km²) was transferred from Khorasan province to Yazd.[៨]  
Zanjan Zanjan 21,773 km2 (8,407 sq mi) 1,057,461 46.6 /km2 (121 /sq mi) 7 Originally part of Gilan province. In 1986, some parts of Markazi province were transferred to Isfahan, Semnan, and Zanjan provinces.[៨]  
Iran (Total) Tehran 1,628,554 km2 (628,788 sq mi) 79,926,270 46.1 /km2 (119 /sq mi) 342  

ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់កែប្រែ

ឯកសារយោងកែប្រែ

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Britannica
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Andrew J. Newman 2006
  3. "Official Iranian Population clock" Amar.org.ir ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 2011-06-17
  4. "Iran Economy 2011, CIA World Factbook" Theodora.com ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 2011-09-14
  5. ៥,០ ៥,១ ៥,២ "Iran" International Monetary Fund ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 2011-04-21
  6. "Central Bank of Iran: Economic Trends 2008/2009" ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 2011-06-18
  7. "Human Development Report 2010" (PDF) United Nations 2010 ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 5 November 2010
  8. ៨,០០ ៨,០១ ៨,០២ ៨,០៣ ៨,០៤ ៨,០៥ ៨,០៦ ៨,០៧ ៨,០៨ ៨,០៩ ៨,១០ ៨,១១ ៨,១២ ៨,១៣ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named statoid
  9. ៩,០ ៩,១ ៩,២ Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named jazeera
  10. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named CMB