អូទ្រីស, ហៅជាផ្លូវការថាសាធារណរដ្ឋអូទ្រីស(ភាសាអាល្លឺម៉ង់: Republik Österreich)គឺជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅអឺរ៉ុបកណ្តាលដែលមានរដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំជាងគេឈ្មោះវីយែន(Vienna)។ អូទ្រីសមានផ្ទៃដីចំនួន៨៣,៨៧៩ គម2 (៣២,៣៨៦ ម៉ាយការេ) និងមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណជិត៩លាននាក់។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់និងសាធារណរដ្ឋឆេកនៅទិសខាងជើង, ស្លូវ៉ាគីនិងហុងគ្រីនៅទិសខាងកើត, ស្លូវេនីនិងអ៊ីតាលីនៅទិសខាងត្បូង, និងជាប់នឹងប្រទេសស្វីសនិងលិកតិនស្តាញនៅទិសខាងលិច, ប្រទេសអូទ្រីសគ្មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងសមុទ្រទេហើយភាសានិយាយជាផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសនេះគឺភាសាអាល្លឺម៉ង់

សាធារណរដ្ឋអូទ្រីស
Republic of Austria
Republik Österreich
Flag of Austria.svg
ទង់ជាតិ
Coat of arms of Austria.svg
វរលញ្ឆករ
ភ្លេងជាតិ: 
{{ផែនទីរូបភាព/{{{image_loc_map}}}|Image=EU-Austria.svg|Dimension=center|240px|Alt=}}
ធានី
និង ទីក្រុងធំបំផុត
វីយែន
48°12′N 16°21′E / 48.200°N 16.350°E / 48.200; 16.350
ភាសាផ្លូវការភាសាអាល្លឺម៉ង់[a]
ក្រុមជនជាតិ
(ឆ្នាំ 2012)
សហព័ន្ធសភាសាធារណរដ្ឋ
Alexander Van der Bellen
Brigitte Bierlein
នីតិបញ្ញត្តិសភាតំណាងរាស្រ្ត
ក្រុមប្រឹក្សាសហព័ន្ធ
ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ
ទទួលឯករាជ្យ
៩៧៦
១១៥៦
១៤៥៣
១៨០៤
១៨៦៧
១៩១៨
១៩៣៤
▪ Anschluss
១៩៣៨
ពីឆ្នាំ១៩៤៥
២៧ កក្កដា ១៩៤៥
▪ ចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប
១ មករា ១៩៩៥
ក្រឡាផ្ទៃ
▪ ផ្ទៃសរុប
 គ.ម2   (113th)
▪ ផ្ទៃទឹក (%)
១.៧
ប្រជាជន
▪ ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧)
increase ៨,៧៩៤,២៦៧[២] (96th)
104 នាក់/គ.ម2   (106th)
GDP (PPP)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ឆ្នាំ២០១៦)
▪ សរុប
$415.936 billion[៣]
▪ ក្នុងម្នាក់
$47,856[៣] (17th)
GDP (ចារឹក)ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ឆ្នាំ២០១៦)
▪ សរុប
$387.299 billion[៣] (29th)
▪ ក្នុងម្នាក់
$44,561[៣] (14th)
ជីនី (២០១៤)negative increase ២៧.៦[៤]
កំហុស: តម្លៃជីនីមិនត្រឹមត្រូវ · 14th
HDI (២០១៤)increase ០.៨៨៥[៥]
កំហុស: តម្លៃ HDI មិនត្រឹមត្រូវ · 23rd
រូបិយវត្ថុEuro ()[b] (EUR)
ល្វែងម៉ោងUTC+01 (CET)
▪ រដូវក្តៅ (DST)
UTC+02 (CEST)
ទិសចរាចរណ៍right
ក្រមហៅទូរស័ព្ទ+43
ដែនកម្រិតកំពូល.at[c]
  1. ^ Croatian, Czech, Hungarian, Romani, Slovak, and Slovene are officially recognised by the European Charter for Regional or Minority Languages (ECRML).
  2. ^ Austrian schilling before 1999; Virtual Euro since 1 January 1999; Euro since 1 January 2002.
  3. ^ The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states.

អូទ្រីសបានលិចរូបរាងចេញដំបូងជា Margraviate បន្ទាប់មកក្លាយជាឌុកណាចក្រ(Duchy)និង archduchy ។ នៅសតវត្សទី១៦, អូទ្រីសបានក្លាយជារដ្ឋមួយដឹកនាំដោយរាជវង្សហាបស៍ប៊ឺក - ដែលជារាជវង្សមានឥទ្ធិពលដ៏ធំមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តពិភពលោក។ ក្នុងនាមជា Archduke, អូទ្រីសគឺជារដ្ឋសមាជិកនិងជាមជ្ឍមណ្ឌលរដ្ឋបាលដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ (Holy Roman Empire - HRE)។ ក្រោយពីចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋត្រូវបានរំលាយចោល, អូទ្រីសត្រូវបានប្រកាសក្លាយជាចក្រភពថ្មីនៅអឺរ៉ុបហើយក្រោយមកទៀតក៏បានក្លាយជារដ្ឋមហាអំណាចមួយនិងជារដ្ឋនាំមុខគេនៅក្នុងសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់សង្គ្រាមអូទ្រីស-ព្រុសនិងកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយនឹងហុងគ្រី, អូទ្រីសក៏លិចរូបរាងថ្មីចេញជារាជាធិបតេយ្យក្បាលពីរ

អូទ្រីសបានចូលប្រលូកក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយមុនដំបូងគេក្រោមការដឹកនាំរបស់អធិរាជហ្រ្វង់ ហ្សូសែហ្វទី១បន្ទាប់ពីរជ្ឋទាយាទព្រះអង្គ ព្រះនាម, ហ្រ្វង់ ហ៊្វែឌីណង់ត្រូវបាននិសិត្សជនជាតិស៊ែរប៊ីម្នាក់ធ្វើគុត។ អូទ្រីសក៏ជាស្រុកកំណើតរបស់អ៊ីត្លែរដែរ, ដែលក្រោមមកលោកបានក្លាយជាអធិការបតីនៃអាណាចក្រអាល្លឺម៉ង់(German Reich), មុនពេលការចូលឈ្លានពានប្រទេសប៉ូឡូញក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩, អ៊ីត្លែរបានកាត់យកតំបន់ស៊ុយដែតរបស់អូទ្រីសចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួនក្នុងសន្ធិសីទទីក្រុងម៉ុយនិច។ បន្ទាប់ពីភាពបរាជ័យរបស់អាល្លឺម៉ង់ណាស៊ីនិងរួមទាំងរយៈពេលដ៏យូរនៃការកាន់កាប់របស់ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត, អូទ្រីសត្រូវបានកើតជាប្រទេសឯករាជ្យសារជាថ្មីវិញដោយប្រកាន់យករបបប្រជាធិបតេយ្យថ្មីដែលគេច្រើនស្គាល់វានៅពេលនោះថាសាធារណរដ្ឋអូទ្រីសទីពីរ។

អូទ្រីសគឺជារដ្ឋប្រកាន់យកប្រជាធិបតេយ្យតំណាងសភាដែលមានប្រធានាធិបតេយ្យសហព័ន្ធជាប្រមុខរដ្ឋនិងអធិការបតីជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ។ តំបន់ទីប្រជុំជនធំៗក្នុងប្រទេសអូទ្រីសមានដូចជាក្រាតស៍(Graz), លីនស៍(Linz), សលប៊ឺក(Salzburg), និងអ៊ីនស៍ប្រាក(Innsbruck)។ អូទ្រីសជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងប្រទេសដែលមានជាងគេបំផុតទាំង២០នៅលើពិភពលោកដោយគិតតាមផលិតផលក្នុងស្រុកសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ(GDP per capita)។ អូទ្រីសជាប្រទេសដែលមានកម្រិតជីវភាពប្រជាជនខ្ពស់ហើយនៅឆ្នាំ២០១៨ អូទ្រីសបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី២០ទូទាំងពិភពលោកសម្រាប់លិបិក្រមអភិវឌ្ឍន៍មនុស្សនៅតាមប្រទេសនីមួយៗ។

សាធារណរដ្ឋអូទ្រីសទីពីរនេះបានប្រកាសពីអព្យាក្រឹត្យភាពរបស់ខ្លួនក្នុងកិច្ចនយោបាយការបរទេសតាំងពីឆ្នាំ១៩៥៥មកម្លេះ។ អូទ្រីសបានក្លាយជាសមាជិករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៥៥និងបានចូកជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥។ អូទ្រីសបានចុះលើកិច្ចព្រមព្រៀង Schengen ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ និងបានជ្រើសយកលុយអឺរ៉ូជារូបិយបណ្ណជាតិខ្លួនក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩។

ដើមកំណើតកែប្រែ

ឯកសារយោងកែប្រែ

  1. "Kommission für Migrations und Integrationsforschung der Österreichischen Akademie der Wissenschaften" (PDF) Statistik Austria ២០១២ p. 27 (total population to calculate percentages with is on page 23)
  2. "Population by Year-/Quarter-beginning" 1 October 2015
  3. ៣,០ ៣,១ ៣,២ ៣,៣ "Austria" International Monetary Fund
  4. "Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)" Eurostat Data Explorer ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 4 December 2015
  5. "Human Development Report 2015" (PDF) United Nations 2015 ដកស្រង់នៅថ្ងៃ 14 December 2015